do ministra spraw zagranicznych
w sprawie ułatwienia dostępu polskich obywateli do brytyjskiego systemu szkolnictwa
Zgłaszający: Żaneta Cwalina-Śliwowska, Ewa Szymanowska, Kamil Wnuk, Łukasz Osmalak, Barbara Okuła
Data wpływu: 11-08-2025
Szanowny Panie Ministrze,
po brexicie nastąpiły istotne zmiany w zasadach finansowania studiów wyższych w Wielkiej Brytanii. Od roku akademickiego 2021/2022 obywatele Unii Europejskiej – w tym Polski – utracili możliwość korzystania z brytyjskiego kredytu rządowego (student loan), który pozwalał pokrywać koszty czesnego. Jednocześnie studenci z UE zostali objęci tzw. opłatami international fees, które są wielokrotnie wyższe niż dotychczasowe stawki dla studentów krajowych.
Według danych brytyjskiego urzędu statystycznego HESA w ostatnich latach obserwuje się wyraźny spadek liczby studentów z państw UE w Wielkiej Brytanii – w niektórych przypadkach nawet o ponad 50%. Spadek ten może oznaczać utratę szansy dla polskiej młodzieży na zdobycie wykształcenia w jednym z najważniejszych ośrodków akademickich świata, co w perspektywie długoterminowej może mieć negatywny wpływ na rozwój kapitału ludzkiego w Polsce.
W związku z tym zasadne wydaje się podjęcie działań dyplomatycznych i negocjacyjnych w celu ułatwienia dostępu polskich obywateli do brytyjskiego systemu szkolnictwa wyższego, w tym stworzenia alternatywnych mechanizmów wsparcia finansowego. Potencjalne rozwiązania mogłyby obejmować:
• zawarcie polsko-brytyjskiego porozumienia o wzajemnym uznawaniu ulgowych opłat za studia,
• uruchomienie dwustronnych lub międzynarodowych programów stypendialnych,
• rozwój współpracy międzyuczelnianej i programów wymiany.
Mając powyższe na uwadze, proszę Pana Ministra o odpowiedź na następujące pytania:
1. Czy Ministerstwo Spraw Zagranicznych prowadzi rozmowy z rządem Wielkiej Brytanii dotyczące ułatwień w dostępie do studiów dla obywateli Polski?
2. Czy rozważane są dwustronne porozumienia lub programy stypendialne, które mogłyby zastąpić brytyjski kredyt rządowy i obniżyć koszty czesnego?
3. Czy MSZ współpracuje w tym zakresie z Ministerstwem Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz innymi instytucjami krajowymi i unijnymi, aby wypracować wspólne stanowisko?
4. Jakie są obecnie dostępne formy wsparcia finansowego dla polskich studentów planujących studia w Wielkiej Brytanii po brexicie?
5. Czy rząd RP planuje uruchomienie nowych instrumentów finansowych wspierających studiowanie polskich obywateli w tym kraju – np. w formie stypendiów państwowych lub preferencyjnych pożyczek?
6. Czy polskie placówki dyplomatyczne w Wielkiej Brytanii prowadzą działania informacyjne i doradcze w zakresie możliwości studiowania po zmianach związanych z brexitem?
Z wyrazami szacunku
Żaneta Cwalina-Śliwowska
Posłanka na Sejm RP
w sprawie ułatwienia dostępu polskich obywateli do brytyjskiego systemu szkolnictwa
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Władysław Teofil Bartoszewski
Warszawa, 05-09-2025
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 11687 Pani Poseł Żanety Cwaliny–Śliwowskiej w sprawie ułatwienia dostępu polskich obywateli do brytyjskiego systemu szkolnictwa, uprzejmie informuję, co następuje.
Mając na względzie wielość zmian wywołanych opuszczeniem UE przez Wielką Brytanię (Brexit) Ministerstwo Spraw Zagranicznych, we współpracy z innymi resortami, stale monitoruje sytuację uczestnicząc w prowadzonych negocjacjach i wdrażając niezbędne działania, w tym o charakterze prawnym.
Ad 1. Rozmowy z rządem Zjednoczonego Królestwa dotyczące ułatwień w dostępie do studiów prowadzone są na szczeblu unijnym, jako element negocjacji pobrexitowych. Kwestia mobilności młodzieży stanowi przedmiot intensywnej debaty politycznej w UK. Podczas szczytu w formacie Unia Europejska – Zjednoczone Królestwo, który miał miejsce 19 maja 2025 r. uzgodniono: (1) prace nad zrównoważonym programem (Youth Mobility Scheme), umożliwiającym młodym ludziom z UE i Zjednoczonego Królestwa udział w pracy, studiach, wolontariacie czy podróżach przez ograniczony czas, z dedykowaną ścieżką wizową, przy istnieniu kwot akceptowalnych dla obu stron oraz (2) dążenie do ponownego przystąpienia Zjednoczonego Królestwa do programu Erasmus+, z uwzględnieniem sprawiedliwych warunków finansowych. Formalne ponowne przystąpienie do programu Erasmus+ wymaga wynegocjowania odrębnych porozumień pomiędzy Unią Europejską a Zjednoczonym Królestwem.
Ad 2. i 5. Po wystąpieniu z Unii Europejskiej, Zjednoczone Królestwo zrezygnowało z uczestnictwa w Programie UE Erasmus+, częściowo zastępując go Programem im. Allana Turinga, który finansuje brytyjskich studentów i stażystów studiujących i odbywających praktyki na całym świecie. Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, wspólnie z Narodową Agencją Wymiany Akademickiej (NAWA), na bieżąco analizuje perspektywy rozwoju współpracy dwustronnej ze Zjednoczonym Królestwem i możliwości wprowadzenia nowej oferty w zakresie mobilności akademickiej. Mamy przy tym na uwadze, że zagadnienia dot. współpracy ze Zjednoczonym Królestwem mogą być przedmiotem wspólnych inicjatyw na forum UE (w tym w zakresie wzajemnego dostępu do miejsc kształcenia i warunków finansowych).
Ad 3. Resorty pozostają w stałym kontakcie oraz, w razie konieczności, na bieżąco konsultują swoje stanowiska w zbieżnych tematycznie sprawach.
Ad 4. Jednym z kluczowych celów Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego jest wsparcie umiędzynarodowienia polskiego sektora naukowo-akademickiego. Z tego względu, działania MNiSW koncentrują się na zapewnieniu możliwości efektywnego i dynamicznego rozwoju współpracy polskich instytucji badawczych i uczelni w przestrzeni międzynarodowej. Instytucją działającą na rzecz internacjonalizacji polskiej nauki poprzez wspieranie i stymulowanie międzynarodowej współpracy badawczej i wymiany akademickiej jest NAWA. Zakres oferty programowej NAWA obejmuje zarówno programy wspierające mobilność studentów, naukowców i pracowników akademickich (np. PROM), jak i tworzenie międzynarodowych programów studiów (KATAMARAN), czy wsparcie umiędzynarodowienia szkół doktorskich (STER). Ponadto, po wyjściu Zjednoczonego Królestwa z Unii Europejskiej i rezygnacji z udziału w programie Erasmus+, polskie szkoły wyższe mogą nadal, w ramach przysługującej im autonomii, prowadzić wymianę akademicką z brytyjskimi uczelniami. W takim wypadku podstawą współpracy może być pozostająca w mocy dwustronna Konwencja z 7 listopada 1978 r. o współpracy w dziedzinie kultury, oświaty i nauki. Jednocześnie, polscy studenci nieposiadający prawa do osiedlenia się w Zjednoczonym Królestwie (tzw. Settled Status), którzy zostali przyjęci na studia w brytyjskich uczelniach, mogą ubiegać się o stypendia oferowane przez same uczelnie. Stypendia te przyznawane za wybitne osiągnięcia w nauce (Excellence Scholarships / Grants / Fellowships) przeważnie finansują całość kosztów za studia lub dofinansowują część opłat, które poszczególne uczelnie oferują wybitnym kandydatom. Przykłady takich stypendiów można znaleźć na stronach poszczególnych uczelni.
Ad 6. Ambasada RP w Londynie regularnie udziela informacji w odpowiedzi na wpływające drogą elektroniczną zapytania dot. możliwości dofinansowania, w tym dostępu do stypendiów lub grantów.
Z wyrazami szacunku
z up. Władysław Teofil Bartoszewski
Sekretarz Stanu