Interpelacja w sprawie reakcji Rzeczypospolitej Polskiej na działania organizacji zaangażowanych w nielegalne osadnictwo na terytoriach okupowanych oraz eskalację przemocy wobec ludności cywilnej w Strefie Gazy

Interpelacja w sprawie reakcji Rzeczypospolitej Polskiej na działania organizacji zaangażowanych w nielegalne osadnictwo na terytoriach okupowanych oraz eskalację przemocy wobec ludności cywilnej w Strefie Gazy Interpelacja nr 11639 do ministra spraw zagranicznych w sprawie reakcji Rzeczypospolitej Polskiej na działania organizacji zaangażowanych w nielegalne osadnictwo na terytoriach okupowanych oraz eskalację przemocy wobec ludności cywilnej w Strefie Gazy Zgłaszający: Marta Stożek Data wpływu: 06-08-2025 Szanowny Panie Ministrze, w dniu 27 maja 2025 roku Ambasada Państwa Palestyny w Warszawie skierowała do Polsko-Palestyńskiej Grupy Parlamentarnej notę dyplomatyczną o numerze GEN-30/2025. Dokument ten, napisany w tonie powagi i troski o przestrzeganie międzynarodowych norm prawnych, zawiera szereg istotnych informacji oraz wezwań dotyczących sytuacji na palestyńskich terytoriach okupowanych przez izraelskie siły zbrojne, w tym szczególnie w Strefie Gazy. Treść noty koncentruje się na wskazaniu systemowych i wieloaspektowych naruszeń prawa międzynarodowego przez podmioty państwowe i niepaństwowe działające w interesie izraelskiej polityki okupacyjnej i kolonialnej. Ambasada Palestyny wskazuje na bezpośrednią odpowiedzialność szeregu organizacji – zarejestrowanych jako pozarządowe – za działania wspierające i umożliwiające kontynuację budowy nielegalnych osiedli, prowadzenia wysiedleń oraz innych działań mających na celu sztuczne wpływanie na strukturę i liczbę ludności w regionie. Do organizacji tych zaliczono między innymi: Żydowski Fundusz Narodowy (JNF), Fundację Elad, Stowarzyszenie Ateret Cohanim, Organizację Nahalat Shimon, Światową Organizację Syjonistyczną, Chrześcijan Zjednoczonych dla Izraela (CUFI), organizację M.E.L.A.D. oraz Agencję Żydowską na rzecz Izraela. Według dokumentu, mimo formalnej niezależności, działają one w ścisłej symbiozie z izraelskim aparatem państwowym, korzystając z przywilejów legislacyjnych, ochrony politycznej i wsparcia finansowego, co czyni je faktycznymi wykonawcami izraelskiej polityki ekspansji osadniczej i dyskryminacji etnicznej. Działania tych organizacji mają charakter zorganizowany, trwały i systemowy, a ich celem – jak wskazuje ambasada – jest trwałe włączenie terytoriów okupowanych do państwa izraelskiego poprzez usunięcie ludności palestyńskiej, zniszczenie dziedzictwa kulturowego i rozbicie wspólnot lokalnych. Takie działania stanowią, zgodnie z międzynarodowym prawem humanitarnym i karnym, zbrodnie wojenne i mogą zostać zakwalifikowane jako elementy czystek etnicznych. Szczególne znaczenie ma tu art. 49 IV konwencji genewskiej z 1949 roku, który dotyczy zakazu przymusowych przesiedleń i deportacji ludności cywilnej z terytoriów okupowanych oraz zakazu przesiedlania ludności cywilnej na terytoria okupowane. Ponadto w nocie przytoczono szereg aktów prawa międzynarodowego, które wskazują na bezprawność takich działań, m.in.: rezolucje Rady Bezpieczeństwa ONZ nr 242, 338 i 2334, opinię doradczą Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości z 2004 roku w sprawie budowy muru separacyjnego oraz postanowienia Rzymskiego Statutu Międzynarodowego Trybunału Karnego, które definiują czystki etniczne i przymusowe przesiedlenia jako zbrodnie przeciwko ludzkości. Równolegle z powyższą notą publikowane są liczne raporty instytucji międzynarodowych, takich jak OCHA, WHO, MSF, FAO czy WFP, które dokumentują dramatyczną sytuację humanitarną w Strefie Gazy pogłębiającą się od października 2023 r. i osiągającą bezprecedensowy poziom wiosną 2025 roku. Zgodnie z danymi na dzień sporządzenia raporty te potwierdzają: śmierć ponad 54 000 osób, w tym ponad 16 000 dzieci, z czego wiele ofiar to osoby zmarłe w wyniku celowych ataków na schroniska, szkoły i szpitale; poważne zniszczenia infrastruktury cywilnej – ponad 90% szpitali, szkół, punktów opieki zdrowotnej i instalacji wodno-kanalizacyjnych zostało uszkodzonych lub zniszczonych; zabójstwa ponad 450 pracowników organizacji humanitarnych i 219 dziennikarzy; dramatyczny brak dostępu do żywności, wody pitnej i podstawowych leków; celowe ataki na konwoje humanitarne i składy pomocy; masowe, przymusowe przesiedlenia milionów osób, które często nie mają dokąd wracać, ani gdzie się schronić. Dodatkowo odnotowano przypadki zbiorowych kar, arbitralnych zatrzymań, bezterminowego przetrzymywania cywilów bez postawienia zarzutów oraz stosowania tortur. Systematyczność i skala tych działań rodzi uzasadnione pytania o ich charakter jako elementów polityki ludobójczej. W świetle tych dramatycznych informacji, jako posłanka na Sejm RP, zwracam się z następującymi pytaniami: Czy Ministerstwo Spraw Zagranicznych prowadzi systemowy monitoring działalności wymienionych w nocie Ambasady Państwa Palestyny w Warszawie organizacji na terytorium Polski, w szczególności w zakresie prowadzenia zbiórek publicznych, działań lobbingowych i transferów środków finansowych? Czy w świetle obowiązującego prawa istnieją procedury pozwalające na ograniczenie działalności organizacji podejrzewanych o wspieranie zbrodni wojennych i naruszeń prawa międzynarodowego na terytorium RP? Czy MSZ planuje wystosowanie formalnej odpowiedzi dyplomatycznej do Ambasady Państwa Palestyny w Warszawie oraz przekazanie stanowiska Rzeczypospolitej Polskiej w tej sprawie na forum międzynarodowym? Jakie działania podjęła Polska w ramach struktur Unii Europejskiej oraz ONZ celem ochrony międzynarodowego prawa humanitarnego i praw człowieka na terytoriach okupowanych w Strefie Gazy? Czy wobec eskalacji przemocy, zniszczeń infrastruktury cywilnej oraz dokumentowanych przypadków śmierci dzieci, cywilów i pracowników humanitarnych Polska planuje podjęcie kroków dyplomatycznych względem Izraela, w tym ewentualne wezwanie ambasadora lub rozważenie sankcji? Czy Polska planuje podjęcie działań dyplomatycznych lub czy współdziała z organizacjami humanitarnymi w obliczu masowego głodzenia ludności palestyńskiej w Strefie Gazy? Pragnę nadmienić, że na tle rezolucji Zgromadzenia Ogólnego ONZ 43/177, w roku 1988, Polska uznała Palestynę jako państwo, w związku z czym przyjęła wobec tego terytorium stosunki dyplomatyczne, jak i zobowiązanie przestrzegania prawa międzynarodowego. Wobec tego Polska zobowiązała się przyjąć, że obywatele Palestyny mają prawo do życia, wolności, bezpieczeństwa, edukacji, opieki zdrowotnej i godnego życia. Polska jako państwo członkowskie ONZ, na podstawie art. 4 Karty Narodów Zjednoczonych, zobowiązała się do wykonywania działań miłujących pokój, w związku z czym, wobec skali katastrofy humanitarnej oraz systemowego naruszania prawa międzynarodowego, niezbędne jest, aby Rzeczpospolita Polska – jako państwo członkowskie Unii Europejskiej, Organizacji Narodów Zjednoczonych i strona najważniejszych konwencji międzynarodowych stanowiących o pomocy humanitarnej i prawach człowieka – zajęła jednoznaczne, odważne i proporcjonalne stanowisko. Z wyrazami szacunku Marta Stożek

Odpowiedź na interpelację w sprawie reakcji Rzeczypospolitej Polskiej na działania organizacji zaangażowanych w nielegalne osadnictwo na terytoriach okupowanych oraz eskalację przemocy wobec ludności cywilnej w Strefie Gazy Odpowiedź na interpelację nr 11639 w sprawie reakcji Rzeczypospolitej Polskiej na działania organizacji zaangażowanych w nielegalne osadnictwo na terytoriach okupowanych oraz eskalację przemocy wobec ludności cywilnej w Strefie Gazy Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Władysław Teofil Bartoszewski Warszawa, 09-09-2025 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację nr 11639 Pani Poseł Marty Stożek w sprawie reakcji Rzeczypospolitej Polskiej na działania organizacji zaangażowanych w nielegalne osadnictwo na terytoriach okupowanych oraz eskalację przemocy wobec ludności cywilnej w Strefie Gazy przedstawiam poniżej odpowiedzi na pytania. Czy MSZ prowadzi systemowy monitoring działalności wymienionych w nocie organizacji na terytorium Polski, w szczególności w zakresie prowadzenia zbiórek, działalności lobbingowej oraz transferu środków finansowych? MSZ nie prowadzi, zgodnie z ustawą dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej, monitoringu podmiotów działających na terytorium Polski. Czy w świetle obowiązującego prawa istnieją procedury ograniczające funkcjonowanie organizacji podejrzewanych o dokonywanie zbrodni wojennych? W świetle prawa krajowego i międzynarodowego oraz w obszarze obowiązujących doktryn, zbrodnie wojenne mogą być popełniane przez osoby fizyczne. MSZ nie czuje się władne do oceny, czy nadanie podmiotowości prawnokarnej podmiotom zbiorowym, w tym podmiotom prawa handlowego, stowarzyszeniom, fundacjom, jest możliwe. Ewentualne sankcje związane z popełnianiem czynów przestępczych, w tym zbrodni wojennych, z pewnością mogą dotyczyć osób pełniących funkcje w organach podmiotów zbiorowych. Podmioty zbiorowe korzystają z ochrony prawnej w zakresie swej działalności. Standardy delegalizacji podmiotów zaangażowanych w życie publiczne kraju, w świetle orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, obejmują przypadki, kiedy podmiot opowiada się za stosowaniem przemocy lub wykorzystuje ją jako polityczny środek do obalenia demokratycznego porządku, podważając w ten sposób prawa i wolności zagwarantowane w konstytucji. Podmiot nie powinien ponosić odpowiedzialności za indywidualne zachowanie swoich członków, które nie jest dozwolone przez ten podmiot zgodnie ze statutem lub wewnętrznymi regulacjami. Czy MSZ planuje wystosowanie formalnej odpowiedzi do Ambasady Palestyny oraz przekazanie oficjalnego stanowiska RP na forum międzynarodowym? MSZ pozostaje w stałym kontakcie z Ambasadą Palestyny, w tym prowadzi korespondencję w postaci wymiany not werbalnych. Wszelkie demarche są przedmiotem odpowiedzi, zgodnie z praktyka dyplomatyczną. Jakie działania podjęła RP w ramach struktur UE i ONZ celem ochrony MPH i praw człowieka na terytoriach okupowanych Strefy Gazy? Ministerstwo Spraw Zagranicznych RP nie pozostaje bierne wobec katastrofy humanitarnej, która rozgrywa się na naszych oczach. Na forach międzynarodowych Polska regularnie domaga się, by Państwo Izrael oraz Hamas zawiesiły działania wojskowe oraz stworzyły warunki do dostarczenia i dystrybucji pomocy humanitarnej w pełnej skali. Kluczowe dla wdrożenia tych żądań są jednak decyzje Rady Bezpieczeństwa ONZ, w tym Stanów Zjednoczonych, a w praktyce także wola polityczna władz Izraela i przywództwa Hamasu. W bieżącym roku Polska wzięła udział w trzech wydarzeniach o wymiarze globalnym, w tym konferencji francusko-saudyjskiej (ONZ Nowy Jork, 28-20 lipca 2025 r.), której celem było wypracowanie mapy praktycznych działań, jakie państwa trzecie, w tym Polska i UE, mogłyby podjąć by urzeczywistnić powstanie państwa palestyńskiego (Polska uznała państwowość palestyńską w 1988 r.). 28 sierpnia wicepremier, minister SZ R. Sikorski zadecydował o przyłączeniu się Polski do dokumentu końcowego konferencji. Podkreśla on konieczność wdrożenia trwałego rozwiązania dwupaństwowego jako jedynej drogi do pokoju i stabilności w regionie, wzywa do natychmiastowego zawieszenia broni, uwolnienia zakładników, wycofania sił izraelskich z Strefy Gazy oraz przywrócenia pomocy humanitarnej. Dokument potwierdza poparcie dla powstania dwóch państw opartych o granice z 1967 r. oraz wskazuje konkretne działania jakie należałoby podjąć dla realizacji tej idei. Wspieramy finansowo UNRWA. W 2024 r. MSZ przekazał wpłaty dobrowolne na rzecz działań UNRWA - łącznie 8 mln PLN (2 mln USD). W 2025 na UNRWA wpłaciliśmy kolejny milion USD. 21 lipca 2025 r. minister Radosław Sikorski zdecydował o przyłączeniu się do brytyjskiej inicjatywy i wraz z 30 innymi ministrami spraw zagranicznych podpisał list w sprawie Gazy, odnoszący się do powagi sytuacji na miejscu i wzywający Izrael do podjęcia natychmiastowych kroków zaradczych. W wyniku presji międzynarodowej Izrael przywrócił czasowe funkcjonowanie korytarzy humanitarnych w Strefie i zgodził się na dokonywanie lotniczych zrzutów pomocy. Dodatkowo, 13 sierpnia 2025 r. przyłączyliśmy się do kolejnej brytyjskiej inicjatywy i wspólnego oświadczenia w sprawie izraelskich ograniczeń wobec organizacji pozarządowych działających na okupowanych terytoriach palestyńskich Dokument wzywa do ochrony przestrzeni humanitarnej oraz zachowania niezależności działalności organizacji pomocowych (NGOs). Potępia nowe restrykcyjne wymogi rejestracyjne, które mogą doprowadzić do wycofania się niektórych międzynarodowych NGO z terytoriów okupowanych oraz wzywa do zniesienia barier dla działań humanitarnych i przywrócenia pełnego dostępu dla ONZ oraz organizacji pomocowych. 22 sierpnia przyłączyliśmy się do brytyjskiej inicjatywy i wspólnego oświadczenia w sprawie budowy nowych osiedli żydowskich na obszarze E1, na Zachodnim Brzegu. Czy wobec eskalacji przemocy, zniszczenia infrastruktury cywilnej oraz dokumentowanych śmierci dzieci, cywilów, pracowników humanitarnych, Polska planuje podjęcie kroków dyplomatycznych wobec Izraela, w tym ewentualnie rozważenie wezwania Ambasadora lub rozważenie sankcji? MSZ realizuje działania mające na celu przede wszystkim ochronę interesu RP, w tym porządku prawnomiędzynarodowego. W sprawie sytuacji w Strefie Gazy i na Zachodnim Brzegu MSZ podjął szereg interwencji. Do najważniejszych zaliczamy udział w inicjatywach wielostronnych, zmierzających do powołania państwa palestyńskiego poprzez zobowiązanie się do konkretnych działań we współpracy z innymi państwami, w tym krajami arabskimi z regionu Bliskiego Wschodu. Działania retorsyjne wobec odpowiedzialnych za łamanie międzynarodowego prawa humanitarnego są także rozważane. Czy Polska planuje podjęcie działań dyplomatycznych w obliczu masowego głodzenia ludności Palestyńskiej w Gazie? Jednym z praktycznych działań, jakie MSZ podjęło w odpowiedzi na kryzys humanitarny w Gazie jest ogłoszony w dniu 1 sierpnia 2025 r. konkurs „Pomoc humanitarna 2025 dla państw Bliskiego Wschodu”. Rozstrzygnięcie konkursu ma nastąpić do końca września br. Pula środków finansowych przeznaczona na konkurs wynosi 10 milionów złotych. W 2024 r., MSZ zdecydowało o przekazaniu, w trybie pozakonkursowym pilnej pomocy humanitarnej ratującej życie i zdrowie ludzi w Strefie Gazy, zgodnie z art. 10 ust. 2 Ustawy o współpracy rozwojowej. Fundusze w wysokości łącznie 3 mln złotych otrzymały Polska Akcja Humanitarna oraz Caritas Polska. Ze środków MSZ wspomniane organizacje przekazały do Strefy Gazy natychmiastową pomoc żywnościową dla osób wewnętrznie przesiedlonych oraz wsparcie psychospołeczne i gotówkowe dla osób potrzebujących. W 2024 r. polskie wpłaty dobrowolne do agend ONZ na wsparcie ludności w Strefie Gazy wniosły łącznie 17,6 mln PLN. W 2025 r. przekazaliśmy 4 mln PLN na rzecz UNRWA. Z wyrazami szacunku z up. Władysław Teofil Bartoszewski Sekretarz Stanu