Interpelacja w sprawie uproszczenia procedur umożliwiających głosowanie osobom bez meldunku i poza miejscem zameldowania

Interpelacja w sprawie uproszczenia procedur umożliwiających głosowanie osobom bez meldunku i poza miejscem zameldowania Interpelacja nr 11511 do ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie uproszczenia procedur umożliwiających głosowanie osobom bez meldunku i poza miejscem zameldowania Zgłaszający: Tomasz Zieliński Data wpływu: 01-08-2025 Szanowny Panie Ministrze, zgłaszają się do mnie obywatele sygnalizujący ograniczenia, z jakimi spotykają się jako zamieszkujący na stałe poza miejscem zameldowania lub niemający miejsca zameldowania na pobyt stały, a chcący skorzystać z czynnego prawa wyborczego. W praktyce społecznej coraz więcej osób przebywa i funkcjonuje na co dzień w miejscach innych niż ich miejsce zameldowania. Pracują, studiują, wychowują dzieci, aktywnie uczestniczą w życiu lokalnym. Obowiązujące przepisy sprawiają, że osoby – jeśli nie posiadają meldunku w miejscu zamieszkania – muszą podejmować dodatkowe kroki, by móc zagłosować. Standardowo miejsce głosowania wyznaczane jest bowiem według adresu zameldowania. Głosowanie przy braku meldunku na pobyt stały będzie więc możliwe, o ile złożony zostanie wniosek o zmianę miejsca głosowania, o zmianę stałego obwodu głosowania lub wniosek o wydanie zaświadczenia o prawie głosowania. Głosowanie bez zameldowania jest jedną z dopuszczalnych form udziału w wyborach – aby jednak oddać głos w wybranym przez siebie lokalu wyborczym, należy dopełnić ww. formalności, żeby zagłosować bez meldunku, trzeba pamiętać również o terminach. Praktyka ta może skutecznie zniechęcać do udziału w wyborach i prowadzić do ograniczenia faktycznego prawa wyborczego, a także może przyczyniać się do obniżenia frekwencji wyborczej oraz ograniczenia aktywności obywatelskiej. Jest to tym bardziej zastanawiające, że art. 62 Konstytucji RP gwarantuje obywatelom czynne prawo wyborcze, a państwowe instytucje mają obowiązek podejmować działania, które to prawo realnie umożliwiają. W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami: 1. Czy w przypadku wystąpienia przesłanek formalnoprawnych istniałaby możliwość uproszczenia procedur umożliwiających głosowanie osobom, które na stałe mieszkają w danym miejscu, ale nie są w tym miejscu zameldowane i nie mają adresu zameldowania na pobyt stały? 2. Czy są planowane jakiekolwiek zmiany legislacyjne w zakresie rozdzielenia kwestii zameldowania od prawa wyborczego, co pozwoliłoby obywatelom rzeczywiście zamieszkującym dany obszar uczestniczyć w wyborach w tym miejscu, bez dodatkowych formalności? Z wyrazami szacunku Tomasz Zieliński

Odpowiedź na interpelację w sprawie uproszczenia procedur umożliwiających głosowanie osobom bez meldunku i poza miejscem zameldowania Odpowiedź na interpelację nr 11511 w sprawie uproszczenia procedur umożliwiających głosowanie osobom bez meldunku i poza miejscem zameldowania Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Tomasz Szymański Warszawa, 20-08-2025 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 11511 Pana Posła Tomasza Zielińskiego w sprawie uproszczenia procedur umożliwiających głosowanie osobom bez meldunku i poza miejscem zameldowania , uprzejmie przekazuję następujące informacje. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że sprawy wyborów i ściśle z nimi związana problematyka praw wyborczych pozostają poza sferą działania administracji rządowej. Zagadnienia związane z wyborami do organów jednostek samorządu terytorialnego, konstytucyjnych organów państwa oraz do Parlamentu Europejskiego, ze względu na charakter ww. regulacji, stanowią domenę Sejmu RP i Senatu RP, które wielokrotnie dokonywały oceny obowiązujących w omawianym zakresie przepisów prawa oraz występowały ze stosownymi inicjatywami. Niezależnie od powyższego należy wskazać, że zgodnie z art. 24 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności [1] obywatel polski przebywający na terytorium Polski jest obowiązany wykonywać obowiązek meldunkowy określony w tej ustawie, polegający w szczególności na zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego oraz wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego lub czasowego. Natomiast odnosząc się do wyborców, którzy mieszkają w innym miejscu niż są zameldowani oraz wyborców, którzy w dniu wyborów planują przebywać w innym miejscu niż w tym, w którym znajduje się przypisany im obwód głosowania, warto zauważyć, że przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 - Kodeks wyborczy [2] przewidują szereg rozwiązań umożliwiających oddanie głosu poza miejscem stałego zameldowania, zapewniając tym samym odpowiedni czas na dokonanie niezbędnych czynności z tym związanych. Zgodnie z przyjętymi rozwiązaniami, wyborca: Stale zamieszkały na obszarze gminy bez zameldowania na pobyt stały w tej gminie może być ujęty w stałym obwodzie głosowania właściwym dla adresu stałego zamieszkania, jeżeli złoży w tej sprawie wniosek do urzędu gminy właściwego dla miejsca zamieszkania. Może jednorazowo zmienić miejsce głosowania w danych wyborach składając odpowiedni wniosek do urzędu gminy właściwego dla wybranego stałego obwodu głosowania na obszarze gminy, w której wyborca przebywać będzie w dniu wyborów (z wyłączeniem wyborów samorządowych). Może uzyskać zaświadczenie o prawie do głosowania, które pozwala oddać głos w dowolnym obwodzie wyborczym, na wniosek złożony do dowolnie wybranego urzędu gminy (z wyłączeniem wyborów samorządowych). Należy wskazać, że powyższe procedury (z wyłączeniem uzyskania zaświadczenia o prawie do głosowania) są możliwe do zrealizowania w formie elektronicznej (przez Internet). Jednocześnie uprzejmie informuję, że obecnie w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji nie są planowane prace, mające na celu zmianę obowiązujących w omawianym obszarze przepisów prawa. Z poważaniem z up. Tomasz Szymański Sekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Dz. U. z 2025 r. poz. 274, z późn. zm. [2] Dz. U. z 2025 r. poz. 365.