Interpelacja w sprawie utrzymujących się wątpliwości interpretacyjnych dotyczących opodatkowania podatkiem od nieruchomości automatów paczkowych po nowelizacji ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, która weszła w życie 1 stycznia 2025 r., oraz ich negatywnego wpływu na finanse publiczne i pewność prawa

Interpelacja w sprawie utrzymujących się wątpliwości interpretacyjnych dotyczących opodatkowania podatkiem od nieruchomości automatów paczkowych po nowelizacji ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, która weszła w życie 1 stycznia 2025 r., oraz ich negatywnego wpływu na finanse publiczne i pewność prawa Interpelacja nr 11044 do ministra finansów w sprawie utrzymujących się wątpliwości interpretacyjnych dotyczących opodatkowania podatkiem od nieruchomości automatów paczkowych po nowelizacji ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, która weszła w życie 1 stycznia 2025 r., oraz ich negatywnego wpływu na finanse publiczne i pewność prawa Zgłaszający: Lidia Czechak Data wpływu: 17-07-2025 Szanowny Panie Ministrze, działając na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej, składam niniejszą interpelację w sprawie niezwykle istotnego problemu prawnego i finansowego, który powstał w wyniku nowelizacji ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (dalej: u.p.o.l.) obowiązującej od 1 stycznia 2025 r. Z najwyższym uznaniem należy odnieść się do intencji ustawodawcy, który, realizując wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 lipca 2023 r. (sygn. akt SK 14/21), podjął próbę uporządkowania systemu opodatkowania nieruchomości. Wprowadzenie autonomicznych definicji budynku i budowli, niezależnych od przepisów Prawa budowlanego, a w szczególności stworzenie zamkniętego katalogu budowli w załączniku nr 4 do u.p.o.l., miało na celu wyeliminowanie chaosu prawnego i wzmocnienie fundamentalnej dla państwa prawa zasady pewności prawa (zasada certitudinis). Niestety, pomimo tych słusznych założeń, w praktyce ujawnił się nowy, systemowy problem o ogromnej skali. W nowym, zamkniętym katalogu budowli podlegających opodatkowaniu nie zostały wprost wymienione automaty paczkowe. Nie jest to problem marginalny – według danych rynkowych na koniec III kwartału 2024 r. na terenie Polski funkcjonowało już ponad 51 400 takich urządzeń, a ich liczba w ciągu zaledwie jednego roku wzrosła o ponad 15 600 sztuk. Oznacza to, że znacząca i dynamicznie rosnąca część infrastruktury gospodarczej kraju znalazła się w stanie prawnej próżni w kontekście podatku od nieruchomości. Ta luka prawna rodzi bezpośrednie ryzyko powstania chaosu interpretacyjnego na niespotykaną dotąd skalę. Istnieje uzasadniona obawa, że organy podatkowe I instancji, czyli blisko 2500 gmin w całej Polsce, będą podejmowały próby samodzielnej kwalifikacji tych obiektów. Najbardziej prawdopodobne scenariusze to próby klasyfikacji automatów paczkowych przez analogię do pozycji wymienionych w załączniku nr 4, takich jak „obiekt kontenerowy trwale związany z gruntem” (poz. 11) lub „wolno stojące urządzenie techniczne” (poz. 25). Takie działanie jest jednak obarczone fundamentalną wadą prawną – opiera się na analogii do kategorii, których status podatkowy sam w sobie od lat jest przedmiotem licznych sporów sądowych i niejednolitego orzecznictwa. W konsekwencji, zamiast pewności prawnej, nowelizacja w tym zakresie może doprowadzić do zwielokrotnienia postępowań spornych, co stoi w jawnej sprzeczności z jej pierwotnym celem. Najpoważniejsze konsekwencje tego stanu rzeczy ponoszą jednak jednostki samorządu terytorialnego (JST), które znalazły się w nierozwiązywalnym dylemacie prawnym i finansowym. Z jednej strony na JST ciąży obowiązek należytego zabezpieczania dochodów publicznych. Zaniechanie poboru podatku od tysięcy obiektów komercyjnych może narazić władze samorządowe na zarzut naruszenia dyscypliny finansów publicznych ze strony regionalnych izb obrachunkowych. Z drugiej strony pobranie podatku na podstawie niejasnej i wysoce spornej analogii gwarantuje masowe zaskarżanie decyzji podatkowych przez przedsiębiorców. Biorąc pod uwagę konstytucyjną zasadę nullum tributum sine lege oraz ścisłą wykładnię przepisów podatkowych, jest wysoce prawdopodobne, że sądy administracyjne będą uchylać takie decyzje. W efekcie JST nie tylko nie uzyskają dochodu, ale będą zmuszone do zwrotu pobranego podatku wraz z ustawowymi odsetkami za zwłokę, ponosząc przy tym koszty postępowań sądowych. Taki scenariusz prowadzi do realnej straty dla finansów publicznych. Brak jednoznacznego stanowiska Ministerstwa Finansów paraliżuje ponadto zdolność JST do rzetelnego planowania budżetowego. Potencjalne dochody z tego tytułu, liczone w skali kraju w milionach złotych, stanowią istotny element budżetów, zwłaszcza w mniejszych gminach, gdzie każdy dochód ma znaczenie dla realizacji zadań publicznych. Przerzucanie odpowiedzialności za rozstrzygnięcie ogólnopolskiego problemu legislacyjnego na barki pojedynczych samorządów jest nieefektywne, kosztowne i podważa zaufanie do państwa jako spójnego systemu prawnego. JST oczekują od Ministerstwa Finansów, jako organu kreującego politykę podatkową państwa, zajęcia jednoznacznego stanowiska, które zapewni jednolite stosowanie prawa na terenie całej Polski. W związku z powyższym, działając na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu RP, zwracam się do Pana Ministra z uprzejmą prośbą o odpowiedź na następujące pytania: 1. Jakie jest oficjalne stanowisko Ministerstwa Finansów w sprawie kwalifikacji podatkowej automatów paczkowych w świetle przepisów obowiązujących od 1 stycznia 2025 r.? Czy, w ocenie ministerstwa, obiekty te podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości jako budowle na podstawie analogii do innych obiektów wymienionych w załączniku nr 4 do u.p.o.l. (np. jako „obiekty kontenerowe” lub „wolno stojące urządzenia techniczne”), czy też, z uwagi na brak ich jednoznacznego wskazania w zamkniętym katalogu, nie stanowią one przedmiotu tego podatku? 2. Czy Ministerstwo Finansów, w celu pilnego zapewnienia jednolitego stosowania prawa podatkowego i zdjęcia z jednostek samorządu terytorialnego ryzyka prawnego, planuje wydać w trybie art. 14a § 1 ustawy Ordynacja podatkowa ogólne objaśnienia podatkowe w opisanym zakresie? Jeśli tak, w jakim terminie można się spodziewać ich publikacji? 3. Jaką konkretną strategię działania Ministerstwo Finansów rekomenduje jednostkom samorządu terytorialnego w obecnym stanie prawnym, aby z jednej strony należycie zabezpieczyć dochody budżetowe, a z drugiej uniknąć ryzyka prowadzenia masowych, kosztownych sporów sądowych i konieczności zwrotu podatku wraz z odsetkami? 4. Czy w Ministerstwie Finansów prowadzone są analizy dotyczące ewentualnej nowelizacji ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, która w sposób precyzyjny i niebudzący wątpliwości uregulowałaby status podatkowy automatów paczkowych, definitywnie rozwiązując zidentyfikowany problem na przyszłość? Z poważaniem Lidia Czechak Poseł na Sejm RP