Interpelacja w sprawie wdrażania i monitorowania zmian dotyczących prac domowych w szkołach podstawowych

Interpelacja w sprawie wdrażania i monitorowania zmian dotyczących prac domowych w szkołach podstawowych Interpelacja nr 10999 do ministra edukacji w sprawie wdrażania i monitorowania zmian dotyczących prac domowych w szkołach podstawowych Zgłaszający: Marcin Józefaciuk Data wpływu: 15-07-2025 Szanowna Pani Minister, reforma dotycząca prac domowych w szkołach podstawowych, która weszła w życie 1 kwietnia 2024 r., spotkała się z szerokim zainteresowaniem społecznym. Jej założenia – zwłaszcza te dotyczące odciążenia uczniów, poprawy ich dobrostanu oraz wspierania efektywnej pracy na lekcji – zyskały uznanie wielu rodziców i nauczycieli. Równocześnie jednak pojawiły się liczne głosy krytyczne, zwracające uwagę na niejasności interpretacyjne, trudności organizacyjne, a także brak wystarczającego wsparcia ze strony instytucji odpowiedzialnych za wdrożenie reformy. Z troską o rzetelność i skuteczność wprowadzonych rozwiązań – oraz o spójność systemu edukacji – uprzejmie proszę o odpowiedź na następujące pytania: Wdrożenie reformy i działania organizacyjne Jakie działania informacyjne i organizacyjne zostały podjęte przez Ministerstwo Edukacji Narodowej w związku z wejściem w życie nowego rozporządzenia? W jaki sposób ministerstwo zapewniło szkołom wsparcie w zakresie interpretacji i stosowania przepisów? Jaką rolę w tym zakresie odegrały kuratoria, organy prowadzące, ośrodki doskonalenia i inne instytucje? Jakie formy wsparcia uczniów – szczególnie w zakresie rozwijania samodzielnej nauki – zostały przez ministerstwo zarekomendowane, sfinansowane lub udostępnione szkołom po 1 kwietnia 2024 r.? Jakie działania informacyjne lub komunikacyjne skierowane do rodziców i opiekunów zostały podjęte przez resort w związku z reformą? Jakie przykłady dobrych praktyk w zakresie nowych zasad pracy domowej zostały zidentyfikowane, promowane lub udostępnione szkołom? W jaki sposób ministerstwo monitoruje stosowanie nowych zasad zadawania i oceniania prac domowych w szkołach podstawowych? Praktyki szkolne i kontrola zgodności z przepisami Jak ministerstwo ocenia skalę przestrzegania zakazu zadawania pisemnych i praktyczno-technicznych prac domowych przez nauczycieli edukacji wczesnoszkolnej? Czy odnotowano przypadki zastępowania prac domowych innymi zobowiązaniami wobec uczniów (np. zadaniami do wykonania z rodzicami, przynoszonymi pracami manualnymi)? Jakie stanowisko zajmuje resort wobec takich praktyk? Jak ministerstwo ocenia realne ograniczenie obowiązku zadawania prac domowych w klasach IV–VIII? W jakim stopniu zrezygnowano z oceniania prac domowych stopniami w klasach IV–VIII? Jakie dane posiada ministerstwo w tym zakresie? Jakie wskazówki przekazano nauczycielom edukacji wczesnoszkolnej odnośnie do dopuszczalnych ćwiczeń motoryki małej, które mogą być zadawane jako forma pracy domowej? Efekty reformy dla uczniów i rodziców Jak ministerstwo analizuje wpływ reformy na uczniów – zarówno w wymiarze edukacyjnym, jak i psychospołecznym – w klasach I–III oraz IV–VIII? Jakie pozytywne i negatywne reakcje ze strony uczniów i rodziców zostały zidentyfikowane lub zgłoszone do ministerstwa? Jakie działania wsparciowe zostały podjęte w odpowiedzi na ewentualne trudności wynikające z reformy? Wpływ na funkcjonowanie szkół Jakie obserwacje dotyczące wpływu reformy na organizację pracy szkół posiada ministerstwo – m.in. w zakresie planowania zajęć, współpracy między nauczycielami, napięć w zespołach pedagogicznych, czy zwiększonego obciążenia pracą? W jaki sposób zmieniły się – w ocenie resortu – relacje między szkołami a rodzicami w związku z wdrożeniem nowych przepisów? W jakim stopniu aktualne obowiązki dokumentacyjne i nadzorcze są dostosowane do nowych zasad dotyczących prac domowych? Wnioski i rekomendacje Jakie potrzeby zostały zidentyfikowane w szkołach w związku z wdrażaniem reformy? W jaki sposób ministerstwo na nie odpowiedziało? Jakie formy wsparcia – takie jak szkolenia, materiały interpretacyjne, konsultacje z nadzorem pedagogicznym czy spotkania informacyjne – zostały udostępnione nauczycielom i dyrektorom? W jaki sposób ministerstwo uwzględnia zróżnicowanie lokalnych warunków wdrażania reformy – takich jak wielkość miejscowości, dostępność zasobów czy sytuacja społeczno-ekonomiczna rodzin? Wprowadzanie zmian w systemie edukacji wymaga nie tylko odwagi decyzyjnej, ale też uważności na ich praktyczne skutki. Liczę na kompleksową odpowiedź, która pozwoli ocenić nie tylko zamierzenia, ale i rzeczywiste efekty reformy. Z poważaniem Marcin Józefaciuk Poseł na Sejm RP

Odpowiedź na interpelację w sprawie wdrażania i monitorowania zmian dotyczących prac domowych w szkołach podstawowych Odpowiedź na interpelację nr 10999 w sprawie wdrażania i monitorowania zmian dotyczących prac domowych w szkołach podstawowych Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Katarzyna Lubnauer Warszawa, 02-01-2026 Szanowny Panie Marszałku, w związku z interpelacją z 21 lipca 2025 r. w sprawie ograniczenia zadawania wybranych rodzajów prac domowych [1] informuję, co następuje. Od samego początku działania Ministerstwa Edukacji Narodowej były transparentne i nastawione na informowanie możliwie jak najszerszego grona interesariuszy o procesie wprowadzanych zmian. 22 marca 2024 r. został opublikowany komunikat o podpisaniu przez Minister Edukacji rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych [2] . Informacje upublicznili również kuratorzy oświaty, np. Wielkopolski Kurator Oświaty [3] . W ramach wsparcia dla nauczycieli, Instytut Badan Edukacyjnych [4] przygotował specjalne poradniki. Pierwsze z nich zostały zaprezentowane już 3 kwietnia 2024 r. [5] . Od tego momentu eksperci z IBE-BIP opracowali kompleksowy projekt wsparcia uczniów w procesie uczenia się [6] . W ramach projektu przygotowano publikacje, filmy oraz webinaria tak dla nauczycieli jak i dla uczniów oraz rodziców . Dostępne materiały zawierają szereg przydatnych informacji, w tym m.in. przykłady dobrych praktyk. Omawiane rozporządzenie nie nałożyło żadnego nowego obowiązku „dokumentacyjnego” na nauczycieli czy dyrektorów szkół. Nie jest wymagana jakakolwiek sprawozdawczość z wdrażania i przestrzegania obowiązujących przepisów [7] Bieżące monitorowanie przestrzegania przez nauczycieli prawa oświatowego jest pozostawione przede wszystkim w gestii dyrektorów szkół [8] . W ramach sprawowanego nadzoru pedagogicznego dyrektor szkoły powinien: obserwować, analizować i oceniać przebieg procesów kształcenia i wychowania oraz efektów działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej; udzielać pomocy nauczycielom w wykonywaniu ich zadań dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych; inspirować nauczycieli do poprawy istniejących lub wdrożenia nowych rozwiązań w procesie kształcenia, przy zastosowaniu innowacyjnych działań programowych, organizacyjnych lub metodycznych, których celem jest rozwijanie kompetencji uczniów [9] . W przypadku analizowanego §12a rozporządzenia o ocenianiu, dyrektor szkoły powinien w głównej mierze skoncentrować się na wspomaganiu pracy nauczycieli poprzez inspirowanie i intensyfikowanie w szkole procesów służących poprawie i doskonaleniu ich warsztatu pracy. Środkami jakimi dyrektor może uzyskać oczekiwane efekty są m.in.: diagnoza pracy szkoły; planowanie działań rozwojowych, w tym motywowanie nauczycieli do doskonalenia zawodowego; prowadzenie działań rozwojowych, w tym organizowanie szkoleń i narad [10] . Ogólnokrajową analizę praktycznego zastosowania przez nauczycieli ograniczenia zadawania uczniom szkół podstawowych jedynie dwóch wybranych rodzajów prac domowych przeprowadził Instytutu Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytutu Badawczy (IBE-PIB). W publikacji pt. Ocena pierwszych efektów zmiany w zadawaniu i ocenianiu prac domowych w szkołach podstawowych (dalej: Raport) [11] zostały zebrane opinie [12] dyrektorów oraz nauczycieli szkół publicznych i niepublicznych [13] dotyczące szeregu zagadnień: w przypadku badania skierowanego do dyrektorów szkół wyróżniono następujące obszary badawcze: wdrożenie – działania organizacyjne praktyki nauczycieli i nauczycielek reakcje uczennic i uczniów oraz rodziców kultura organizacyjna i funkcjonowanie szkoły potrzeby, warunki i rekomendacje w badaniu skierowanym do nauczycieli wytypowano poniższe obszary badawcze: praktyki przed 1 kwietnia 2024 roku praktyki po 1 kwietnia 2024 roku ocena efektów zmian wpływ zmiany na pracę nauczycieli i nauczycielek potrzeby i rekomendacje [14] . Według Raportu skala „zastąpienia” prac domowych kartkówkami, sprawdzianami i innymi formami sprawdzania wiedzy była niewielka. Spośród różnorodnych działań podjętych przez nauczycieli szkół publicznych, w celu dostosowania się do nowych zasad obowiązujących po 1 kwietnia 2024 roku, odpowiedzi typu „Regularnie wprowadzam krótkie kartkówki sprawdzające materiał omawiany na lekcji, aby utrwalać wiedzę w klasie wobec braku prac domowych” znalazły się, łącznie z innymi niewyodrębnionymi w tabeli 32, w kategorii „Inne”, która łącznie obejmuje jedynie 1,9 % wskazań [15] . Obecnie w Ministerstwie trwają prace nad przygotowaniem propozycji zmian w zakresie prac domowych w szkole podstawowej. Z poważaniem Z upoważnienia Ministra Edukacji Katarzyna Lubnauer Sekretarz Stanu [1] Rozporządzenie Ministra Edukacji zmieniające rozporządzenie w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych z dnia 22 marca 2024 r. (Dz. U. z 2024 r. poz. 438): dalej- rozporządzenie w sprawie oceniania. [2] https://www.gov.pl/web/edukacja/podpisanie-rozporzadzenia [3] https://ko.poznan.pl/page/16/ [4] Obecnie: Instytut Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczy. Dalej: IBE-PIB. [5] https://www.gov.pl/web/edukacja/konferencja-prasowa-w-sprawie-nowych-przepisow-dotyczacych-prac-domowych [6] https://www.ibe.edu.pl/pl/jak-wspierac-uczniow-w-samodzielnym-uczeniu-sie-opis-projektu [7] Podobnie jak w przypadku znakomitej większości przepisów prawa oświatowego. [8] Ustawa – Prawo Oświatowe z dnia 14 grudnia 2016 r. art. 60 ust. 7 oraz art. 68 ust.1 pkt 2 (Dz. U. z 2025 r. poz. 1043 z późn. zm.) – dalej: UPO. [9] UPO art. 55 ust. 1 pkt 1, 3, 4. [10] Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 25 sierpnia 2017 r. w sprawie nadzoru pedagogicznego § 22 ust. 1 pkt 3 (Dz. U. z 2024 r. poz. 15). – dalej: rozporządzenie o nadzorze. [11] https://ibe.edu.pl/pl/biblioteka-ibe/wsparcie-rozwoju-edukacji/3431-ocena-pierwszych-efektow-zmiany-w-zadawaniu-i-ocenianiu-prac-domowych-w-szkolach-podstawowych-raport-z-badan-ewaluacyjnych . [12] Badanie miało charakter ilościowy – Raport str. 5. [13] Warto zaznaczyć, że §12a rozporządzenia o ocenianiu nie jest obowiązkowe w szkołach niepublicznych. [14] Raport str. 7-8. [15] Raport, strona 89-90