Interpelacja w sprawie umieszczania imigrantów w placówkach opiekuńczo-wychowawczych w Polsce

Interpelacja w sprawie umieszczania imigrantów w placówkach opiekuńczo-wychowawczych w Polsce Interpelacja nr 10793 do ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie umieszczania imigrantów w placówkach opiekuńczo-wychowawczych w Polsce Zgłaszający: Witold Tumanowicz, Michał Wawer, Krzysztof Szymański Data wpływu: 07-07-2025 Szanowny Panie Ministrze, w przestrzeni publicznej pojawiły się informacje o umieszczaniu imigrantów, którzy przekroczyli granicę Polski nielegalnie, w placówkach opiekuńczo-wychowawczych. Imigranci, również ci, którzy nie mają dokumentów tożsamości, przywożeni są do placówek przez funkcjonariuszy Straży Granicznej nawet w środku nocy. Z potwierdzonych doniesień medialnych wiadomo, że takie relokacje miały miejsce w domach dziecka w Skierniewicach i w Biłgoraju. Zatem należy wyjaśnić obywatelom, czy system umieszczania nielegalnych imigrantów w domach dziecka, którzy nie są zweryfikowani pod względem wieku, został przez obecne władze zaplanowany i właśnie jest wdrażany w życie. Zgodnie ze stanowiskiem (BMP.0791.4.2024) skierowanym przez p. Macieja Duszczyka podsekretarza stanu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, w odpowiedzi na wspólne wystąpienie rzecznika praw dziecka oraz rzecznika praw obywatelskich z 28 października 2024 r., „identyfikowana na przestrzeni ostatnich miesięcy na terytorium Polski wzmożona presja migracyjna, w szczególności na polsko-białoruskim odcinku granicy państwowej, implikuje znaczny wzrost liczby ujawnionych cudzoziemców, w tym osób małoletnich bez opieki, których pobyt na terytorium RP jest nieuregulowany (nielegalny). W kontekście powyższego identyfikowane są różnorodne trudności, w tym związane z umieszczaniem zatrzymanych przez SG osób (cudzoziemców) małoletnich bez opieki w placówkach opiekuńczo-wychowawczych typu interwencyjnego lub rodzinach zastępczych zawodowo pełniących funkcje pogotowia rodzinnego”. Przytoczony powyżej fragment potwierdza, że proces umieszczania nielegalnych imigrantów w domach dziecka trwa od dłuższego czasu, a ujawnione sytuacje w Skierniewicach czy Biłgoraju to nie są ani nowe, ani jednorazowe sytuacje. Bardzo ważną kwestią jest identyfikacja wieku imigrantów umieszczanych w domach dziecka. W przywołanym powyżej stanowisku podsekretarz stanu w ministerstwie wskazał, że „w przypadku wątpliwości dotyczących wieku cudzoziemca, który podaje się za osobę małoletnią i nie dysponuje dokumentami tożsamości, poddaje się go – za jego zgodą lub za zgodą jego przedstawiciela ustawowego – odpowiednim badaniom lekarskim, ukierunkowanym na ocenę biologicznego wieku. Wyniki badań lekarskich wskazują szacowany wiek biologiczny tej osoby, wraz ze wskazaniem granicy błędu. Należy zaznaczyć, że do chwili ustalenia rzeczywistego wieku cudzoziemca, osobę podającą swój wiek poniżej 18 lat traktuje się jako małoletnią – zgodnie z zasadą domniemania małoletności. W przypadku, gdy po przeprowadzeniu badania lekarskiego nadal istnieją wątpliwości odnośnie do rzeczywistego wieku cudzoziemca, również traktuje się go jako małoletniego”. Z wypowiedzi tej wynika, że nawet w przypadku braku ustalenia wieku nielegalnych imigrantów, traktowani są oni jako osoby małoletnie, co istotnie może zagrażać dobru polskich dzieci przebywających w domach dziecka. O zagrożeniach wspomniał nawet sam podsekretarz stanu, wskazując, że „kierownictwo wskazanych placówek zwraca uwagę na obecność w nich dzieci polskich w różnym wieku, w tym w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym, wymagających szczególnego traktowania z uwagi na zaniedbania fizyczne i bardzo duży deficyt emocjonalny i rozwojowy, sygnalizując jednocześnie obawy o ich bezpieczeństwo. Nie bez znaczenia pozostają również problemy wynikające z istniejącej bariery językowej, różnic kulturowych oraz związanych z samowolnym opuszczeniem placówek przez małoletnich cudzoziemców”. Reasumując, w świetle zasady domniemania małoletności oraz świadomości zagrożeń dla polskich dzieci, jakie pojawiają się w momencie umieszczenia nielegalnych imigrantów w domach dziecka, proszę Pana Ministra o odpowiedź na następujące pytania: Ilu imigrantów, którzy nielegalnie przekroczyli granice, uznanych za osoby małoletnie, zostało umieszczonych w placówkach opiekuńczo-wychowawczych w całej Polsce od stycznia 2024 roku aż do chwili obecnej? W których konkretnie placówkach umieszczono tych imigrantów? Czy w każdej z tych placówek jest wyspecjalizowana kadra przeznaczona do opieki nad cudzoziemcami? Na jakiej podstawie i w jaki sposób Straż Graniczna określa miejsce umieszczenia imigrantów w placówkach opiekuńczo-wychowawczych? Dlaczego imigranci nie są umieszczani w strzeżonych ośrodkach dla cudzoziemców? Ile ucieczek imigrantów z domów dziecka odnotowano od stycznia 2024 roku? Czy miejsca pobytu imigrantów, którzy uciekli z domów dziecka, zostały ustalone? Jeśli tak, to po jakim czasie? Jeśli nie, to w ilu przypadkach? Czy umieszczanie nielegalnych imigrantów, których wiek nie jest znany, a został określony na podstawie domniemania małoletności, jest stałą praktyką, która będzie stosowana w domach dziecka w Polsce w ramach relokacji imigrantów? Z wyrazami szacunku Witold Tumanowicz Poseł na Sejm RP

Odpowiedź na interpelację w sprawie umieszczania imigrantów w placówkach opiekuńczo-wychowawczych w Polsce Odpowiedź na interpelację nr 10793 w sprawie umieszczania imigrantów w placówkach opiekuńczo-wychowawczych w Polsce Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Maciej Duszczyk Warszawa, 01-08-2025 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 10793 Pana Posła Witolda Tumanowicza, Pana Posła Michała Wawera i Pana Posła Krzysztofa Szymańskiego w sprawie umieszczania imigrantów w placówkach opiekuńczo-wychowawczych w Polsce , uprzejmie przedstawiam następujące informacje. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że obowiązek placówki opiekuńczo-wychowawczej typu interwencyjnego dotyczący przyjęcia dziecka doprowadzonego przez Policję lub Straż Graniczną (SG) wynika z przepisów ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej [1] . W tym miejscu warto również podkreślić, że małoletni cudzoziemcy bez opieki w pierwszej kolejności są traktowani jak dzieci, a dopiero w drugiej jak cudzoziemcy poszukujący w Polsce ochrony. Kierując się powyższym założeniem, ustawodawca włączył małoletnich cudzoziemców ubiegających się o ochronę międzynarodową w Polsce do zakresu podmiotowego ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (art. 5 ust. 1 pkt 5). Zgodnie z informacjami przekazanymi przez Urząd do Spraw Cudzoziemców (UdsC) w placówkach opiekuńczo-wychowawczych, od stycznia 2024 r. do 21 lipca 2025 r., umieszczono 43 małoletnich cudzoziemców bez opieki ubiegających się o udzielenie ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (RP). W kwestii dotyczącej kadry sprawującej opiekę w placówkach opiekuńczo-wychowawczych informuję, że nadzór nad wskazanymi podmiotami sprawuje Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Niemniej jednak warto podkreślić, że w przypadku małoletnich cudzoziemców bez opieki, którzy trafiają do placówek opiekuńczo-wychowawczych, personel zapewnia opiekę zgodnie z obowiązującymi standardami. Jednocześnie informuję, że w przypadku zatrzymania małoletniego cudzoziemca na terytorium RP bez opieki, zgodnie z art. 397 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach [2] , SG występuje do sądu właściwego ze względu na miejsce zatrzymania małoletniego cudzoziemca z wnioskiem o umieszczenie go w placówce opiekuńczo-wychowawczej lub w strzeżonym ośrodku. Sąd, rozpatrując wniosek o umieszczenie w strzeżonym ośrodku małoletniego cudzoziemca przebywającego na terytorium RP bez opieki, kierując się jego dobrem, uwzględnia w szczególności stopień rozwoju fizycznego i psychicznego małoletniego cudzoziemca, jego cechy osobowości, okoliczności zatrzymania oraz warunki osobiste przemawiające za umieszczeniem go w strzeżonym ośrodku (art. 397 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach ). W strzeżonym ośrodku może być umieszczony małoletni cudzoziemiec przebywający na terytorium RP bez opieki, który ukończył 15 rok życia (art. 397 ust. 3 ustawy o cudzoziemcach ). Niemniej jednak w sytuacji gdy małoletni (również w wieku od 15 lat) cudzoziemiec bez opieki zadeklarował organowi SG zamiar wystąpienia z wnioskiem o udzielenie ochrony międzynarodowej, zostaje on zwolniony ze strzeżonego ośrodka dla cudzoziemców, a organ SG występuje niezwłocznie do sądu opiekuńczego właściwego ze względu na miejsce pobytu małoletniego bez opieki z wnioskiem o ustanowienie kuratora do reprezentowania go w postępowaniu w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej oraz umieszczenie go w pieczy zastępczej. Jednocześnie informuję, że dyrektor placówki w przypadku ucieczki małoletniego ma obowiązek poinformować o tym fakcie sąd rodzinny oraz Policję. Urząd do Spraw Cudzoziemców otrzymał informację o samowolnym opuszczeniu placówek opiekuńczo-wychowawczych przez 22 małoletnich cudzoziemców bez opieki ubiegających się o udzielenie ochrony na terytorium RP [3] . Pozostałe osoby otrzymały decyzje ostateczne w sprawie udzielenia ochrony na terytorium RP, zostały przekazane do rodziny zastępczej, odebrane przez rodziców, przekazane do innego państwa bądź uzyskały pełnoletność. Natomiast odpowiadając na pytanie nr 7 niniejszej interpelacji w pierwszej kolejności należy podkreślić, że Polska nie przyjmuje na swoim terytorium migrantów w ramach relokacji. Jednocześnie informuję, że w przypadku wątpliwości dotyczących wieku cudzoziemca, który podaje się za osobę małoletnią i nie dysponuje dokumentami tożsamości, poddaje się go odpowiednim badaniom lekarskim, ukierunkowanym na ocenę biologicznego wieku. Wyniki badań lekarskich wskazują wiek biologiczny danej osoby wraz z określeniem granicy błędu. Badanie lekarskie w sposób obiektywny stwierdza rzeczywisty wiek osoby badanej z minimalną granicą błędu. Z poważaniem z up. Maciej Duszczyk Podsekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Dz. U. z 2025 r. poz. 49. [2] Dz. U. 2024 r. poz. 769, z późn. zm. [3] W okresie od stycznia 2024 r. do 21 lipca 2025 r.