Interpelacja w sprawie ograniczenia możliwości podejmowania pracy przez niektóre grupy cudzoziemców oczekujących na zezwolenie na pobyt czasowy

Interpelacja w sprawie ograniczenia możliwości podejmowania pracy przez niektóre grupy cudzoziemców oczekujących na zezwolenie na pobyt czasowy Interpelacja nr 10792 do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej w sprawie ograniczenia możliwości podejmowania pracy przez niektóre grupy cudzoziemców oczekujących na zezwolenie na pobyt czasowy Zgłaszający: Klaudia Jachira, Marcin Józefaciuk, Małgorzata Tracz Data wpływu: 07-07-2025 Szanowna Pani Ministro, w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zwracam się z interpelacją w sprawie przepisów, które istotnie zawężają katalog osób uprawnionych do legalnego podejmowania pracy w Polsce. W szczególności dotyczy to cudzoziemców, którzy — mimo legalnego pobytu — nie posiadają jeszcze decyzji pobytowej i nie byli bezpośrednio przed złożeniem wniosku uprawnieni do pracy. W praktyce wiele takich osób przez wiele miesięcy, a niekiedy ponad rok, nie ma dostępu do rynku pracy. To rodzi uzasadnione obawy w kontekście bieżącej sytuacji na rynku pracy, gdzie obserwuje się trwałe niedobory kadrowe w wielu branżach. Zgodnie z danymi ministerstwa stopa bezrobocia w Polsce wynosi obecnie ok. 5%, a prognozy i raporty, takie jak Barometr zawodów, nie wykazują nadwyżek pracowniczych. W tej sytuacji niejasne pozostają przesłanki, dla których ustawodawca zdecydował się na zawężenie dostępu do legalnego zatrudnienia, szczególnie wobec osób cudzoziemskich przebywających już w Polsce, jak np. członkowie rodzin obywateli polskich, studenci czy posiadacze statusu rezydenta długoterminowego UE w innym państwie członkowskim. Obecna sytuacja prawna prowadzi również do praktycznych niespójności: część cudzoziemców uprawniona jest do legalnego pobytu i złożenia wniosku o zezwolenie, ale nie ma prawa do pracy; inni natomiast mogą pracować, lecz nie spełniają warunków do uzyskania zezwolenia. Pojawia się pytanie, czy tego rodzaju rozbieżności nie przyczyniają się do dezorientacji wśród cudzoziemców i pracodawców oraz do wzrostu nielegalnego zatrudnienia. Ta sytuacja także jest niespójna z praktyką wielu krajów UE o podobnej sytuacji ekonomicznej (Niemcy, Francja etc.) – które starają się aktywizować cudzoziemców już przebywających na ich terytorium, a nie sprowadzać ich de facto do szarej strefy. Nowe restrykcje szczególnie budzą wątpliwość ze względu na to, że Polska jest ewenementem ze względu na przedłużający się proces oczekiwania na zezwolenie na zamieszkanie. Z danych Urzędu ds. Cudzoziemców wynika, że w 2025 roku (styczeń—kwiecień) średni czas oczekiwania na zezwolenie to ok. 10 miesięcy, przy czym w województwie śląskim czeka się na zezwolenie aż 651 dni; w kujawsko-pomorskim — 621 dni; w opolskim — 619 dni. To realna blokada integracji i rozwoju zawodowego dla cudzoziemców. W świetle powyższego proszę o odpowiedź na poniższe pytania: Czy ministerstwo planuje rewizję przepisów, które wykluczają osoby oczekujące na zezwolenie na pobyt czasowy z możliwości legalnego wykonywania pracy? Jaki jest cel wprowadzenia ograniczeń w dostępie do rynku pracy w sytuacji zniesienia testu rynku pracy i deklarowanych niedoborów kadrowych? Czy przewidywane są inne działania mające na celu ograniczenie ryzyka społecznego i ekonomicznego wykluczenia cudzoziemców oczekujących na decyzję pobytową? Czy ministerstwo przeprowadziło ocenę skutków finansowych tej regulacji — zarówno dla budżetu państwa, jak i dla gospodarstw domowych, których członkami są cudzoziemcy? Jeśli tak, to jakie to są koszty? Czy rozważana jest międzyresortowa inicjatywa mająca na celu wypracowanie spójnej strategii zatrudniania cudzoziemców, uwzględniającej zarówno interesy rynku pracy, jak i kwestie legalności zatrudnienia? Osoby ubiegające się o zezwolenie na pobyt czasowy (niezależnie od planowanego celu pobytu) długo oczekują na rozpatrzenie wniosku. MSWiA przewiduje wydłużenie terminu zawartego w art. 100d tzw. specustawy już teraz do 4.03.2026 r., co w praktyce oznacza brak możliwości przyspieszenia rozpatrzenia wniosku. Czy MRPiPS przewiduje umożliwienie dostępu do rynku pracy cudzoziemcom, którzy są w Polsce legalnie i mogliby w międzyczasie także legalnie pracować (np. małżonkom polskich obywateli, absolwentów liceów)? Czy są planowane konsultacje społeczne rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie przypadków, w których powierzenie wykonywania pracy cudzoziemcowi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest dopuszczalne bez konieczności uzyskania zezwolenia na pracę (to jest domena ministerstwa)? Z poważaniem