Interpelacja w sprawie działań rządu na rzecz systemowych zmian w oświacie

Interpelacja w sprawie działań rządu na rzecz systemowych zmian w oświacie Interpelacja nr 10719 do ministra edukacji w sprawie działań rządu na rzecz systemowych zmian w oświacie Zgłaszający: Tadeusz Tomaszewski Data wpływu: 03-07-2025 Gniezno, 3 lipca 2025 r. Szanowna Pani Minister, Związek Nauczycielstwa Polskiego Okręg Wielkopolski, działający w imieniu wielkopolskiego środowiska nauczycielskiego i reprezentujący jego interesy pracownicze, mający na względzie dobro polskiej edukacji, zwraca się o niezwłoczne podjęcie prac legislacyjnych nad inicjatywą obywatelską „Godne płace, wysoki prestiż nauczycieli”, która złożona została w Sejmie w 2021 roku. W Sejmie X kadencji pierwsze czytanie inicjatywy obywatelskiej odbyło się 25 stycznia 2024 r. Wszystkie kluby parlamentarne, z wyjątkiem klubu Konfederacji, wypowiadały się wówczas za jak najszybszym jej procedowaniem i zgadzały się co do konieczności wprowadzenia systemowych zmian w wynagradzaniu nauczycieli. Przez półtora roku powołana podkomisja nie podjęła żadnych prac, pomimo przedłożenia poprawek, wydania przez sejmowe Biuro Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji opinii merytorycznej dotyczącej oceny skutków regulacji poprawki do obywatelskiego projektu ustawy o zmianie ustawy Karta Nauczyciela i opinii prawnej dotyczącej propozycji zmian obywatelskiego projektu o zmianie ustawy Karta Nauczyciela. Premier rządu Donald Tusk w listopadzie 2024 r., podczas obrad XLIII Zjazdu Delegatów ZNP, złożył deklarację o przyspieszeniu prac nad inicjatywą, jednak nadal nie dzieje się nic. Skutkuje to utratą zaufania do państwa, nauczyciele czują się oszukani. Proponowana przez ZNP zmiana w ustawie zapewnia powiązanie nauczycielskich wynagrodzeń z przeciętnym wynagrodzeniem w gospodarce, czyli uzależnienie wynagrodzeń od obiektywnego wskaźnika, jakim jest przeciętne wynagrodzenie w gospodarce ogłaszane przez GUS. Co prawda nauczyciele od 1 stycznia 2024 r. otrzymali podwyżkę wynagrodzenia o 30% i 33 %, ale była to podwyżka konieczna i godnościowa; wyrównywała to, czego nauczyciele nie otrzymywali przez poprzednie lata. Warto przypomnieć jakie były wtedy wynagrodzenia: 3690 zł nauczyciel początkujący i 3890 zł nauczyciel mianowany z wykształceniem wyższym magisterskim i przygotowaniem pedagogicznym, podczas gdy od 1 stycznia 2024 r. minimalne wynagrodzenie za pracę wynosiło 4242 zł. Nauczycielskie wynagrodzenia rosną wolniej niż minimalne wynagrodzenie za pracę i emerytury. Ponownie zbliżają się do minimalnego wynagrodzenia za pracę. Wynosi ono 4666 zł, gdy wynagrodzenie nauczyciela początkującego to 5153 zł, a mianowanego 5310 zł. Bywa, że w szkołach czy placówkach oświatowych pracownicy samorządowi zatrudnieni na stanowiskach obsługi bez wymagań kwalifikacyjnych zarabiają więcej niż nauczyciele. Domagają się co najmniej 10% podwyżki wynagrodzeń nauczycieli od 1 września br. wobec proponowanych 3% w 2026 roku. W październiku 2023 roku Związek Nauczycielstwa Polskiego podpisał z ówczesnymi partiami opozycji demokratycznej (KO, Nowa Lewica, Nowoczesna, Trzecia Droga) "Porozumienie na rzecz edukacji". W ramach porozumienia, partie zobowiązały się do podjęcia działań mających na celu poprawę sytuacji w edukacji, w tym m.in. do powiązania systemu wynagradzania nauczycieli ze średnim wynagrodzeniem w gospodarce. Do tej pory deklaracja ta nie została zrealizowana. Ministerstwo Edukacji Narodowej składało deklaracje wejścia w życie z dniem 1 września 2025 r. części koniecznych zmian, które znalazły się w projekcie ustawy o zmianie ustawy Karta Nauczyciela i niektórych innych ustaw. Niestety prace nad zmianami w ustawie Karta Nauczyciela przedłużają się i wszystko wskazuje na to, że choćby ze względu na harmonogram prac Sejmu, nie wejdą w życie w zadeklarowanym wcześniej terminie 1 września 2025 r. W projekcie przyjęto kilka korzystnych rozwiązań dla nauczycieli - porządkujących, doprecyzowujących, zapewniających jednolite stosowanie przepisów prawa - niestety wejdą one w życie ponad rok później. Mając na uwadze powyższe, uprzejmie proszę o odpowiedzi na pytania: Jakie działania podejmuje ministerstwo w sprawie przedstawionej przez Związek Nauczycielstwa Polskiego Okręg Wielkopolski? Co jest przyczyną opóźnienia o rok wejścia w życie koniecznych zmian w ustawie Karta Nauczyciela i niektórych innych ustaw? Jak ministerstwo odniesie się do propozycji ZNP w kwestii powiązania nauczycielskich wynagrodzeń z przeciętnym wynagrodzeniem w gospodarce? Z wyrazami szacunku Poseł Tadeusz Tomaszewski

Odpowiedź na interpelację w sprawie działań rządu na rzecz systemowych zmian w oświacie Odpowiedź na interpelację nr 10719 w sprawie działań rządu na rzecz systemowych zmian w oświacie Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Henryk Kiepura Warszawa, 28-07-2025 Szanowny Panie Pośle, sprawy godnych warunków pracy nauczycieli oraz wzmocnienie prestiżu tego zawodu zaufania publicznego stanowią jeden z priorytetów polityki oświatowej państwa, czego dowodem są dokonane już i podjęte kolejne działania obecnego rządu. Od 2024 r. wdrażane są kolejne podwyżki wynagrodzenia nauczycieli. Największy, w niespotykanej do tej pory skali 30% i 33%, wzrost wynagrodzeń w 2024 r. pozwolił przywrócić odpowiedni dla tej grupy zawodowej poziom płac w relacji do wskaźników makroekonomicznych. Tegoroczna i planowana na rok następny podwyżka wynagrodzenia nauczycieli uwzględnia aktualne uwarunkowania budżetowe związane z koniecznością wdrożenia mechanizmów nadmiernego deficytu. W celu wypracowania rozwiązań systemowych w dziedzinie pragmatyki zawodowej nauczycieli został powołany Zespół do spraw pragmatyki zawodowej nauczycieli, w skład którego wchodzą przedstawiciele strony rządowej, reprezentatywnych organizacji związkowych oraz ogólnopolskich organizacji jednostek samorządu terytorialnego. Mając na względzie konieczność wzmocnienia ekonomicznego nauczycieli, rząd podjął decyzję o pilnym wprowadzeniu części zmian ustawowych wypracowanych wspólnie z przedstawicielami organizacji związkowych w ramach prac zespołu, tak aby jak najszybciej poprawić warunki pracy nauczycieli. Sejm RP w dniu 25 lipca 2025 r. uchwalił ustawę o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela oraz niektórych innych ustaw zawierającą te zmiany. Zgodnie z ww. ustawą większość zawartych w niej rozwiązań ma wejść w życie z dniem 1 września 2025 r. Podczas pierwszego czytania projektu niniejszej ustawy została przyjęta poprawka przyspieszająca termin wejścia w życie korzystnych dla nauczycieli przepisów porządkujących zasady rozliczania i wynagradzania za pracę w godzinach ponadwymiarowych – zmiany te również mają wejść w życie z dniem 1 września 2025 r. Niektóre rozwiązania zawarte w ww. ustawie, z uwagi na konieczność zapewnienia ich finansowania, wejdą w życie z dniem 1 stycznia 2026 r. Niniejsza ustawa zawiera wiele zmian oczekiwanych przez nauczycieli. Do najważniejszych z nich należą: podwyższenie nagrody jubileuszowej za 40 lat pracy do 300 % wynagrodzenia miesięcznego i wprowadzenie nagrody jubileuszowej za 45 lat pracy – 400 % wynagrodzenia miesięcznego; podwyższenie wysokości odpraw w związku z przejściem na emeryturę, rentę z tytułu niezdolności do pracy lub nauczycielskie świadczenie kompensacyjne; ujednolicenie tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć nauczycieli praktycznej nauki zawodu z tygodniowym obowiązkowym wymiarem godzin zajęć nauczycieli teoretycznych przedmiotów zawodowych – 18 godzin tygodniowo; poszerzenie grupy nauczycieli uprawnionych do nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego; uregulowanie przypadków, w których nauczyciel zachowuje albo traci prawo do wynagrodzenia za przydzielone, ale niezrealizowane godziny ponadwymiarowe oraz określenie sposobu ustalania liczby godzin ponadwymiarowych w tygodniach, w których przypadają dni usprawiedliwionej nieobecności w pracy lub dni ustawowo wolne od pracy, oraz w tygodniach, w których zajęcia rozpoczynają się lub kończą w trakcie tygodnia, a także uregulowanie szczegółowych warunków obliczania wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe i godziny doraźnych zastępstw; skrócenie okresu zatrudnienia nauczyciela rozpoczynającego pracę w szkole, na podstawie umowy o pracę na czas określony, do jednego roku szkolnego; umożliwienie nauczycielom, którym do nabycia prawa do emerytury brakuje mniej niż rok, skorzystania z urlopu dla poratowania zdrowia na leczenie uzdrowiskowe lub rehabilitację uzdrowiskową; uregulowanie kwestii ochrony przedemerytalnej nauczycieli; wyeliminowanie przypadków przydzielania nauczycielom zastępstw za nieobecnych nauczycieli do realizacji w czasie, w którym powinni oni realizować zajęcia w ramach obowiązującego ich tygodniowego obowiązkowego wymiaru godzin zajęć; wyłączenie możliwości powierzania przez wojewodów kuratorom oświaty, w oparciu o art. 20 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie, prowadzenia należących do właściwości wojewody spraw dotyczących komisji dyscyplinarnych dla nauczycieli; umożliwienie przedłużenia powierzenia stanowiska dyrektora szkoły lub placówki na kolejny okres. Sejm RP w dniu 25 lipca 2025 r. uchwalił również ustawę o zmianie ustawy – Karta Nauczyciela, która ma na celu zapewnienie nauczycielom korzystniejszych warunków organizacji pracy, tj. przywrócenie bardziej elastycznych zasad w zakresie czasu pracy przez odstąpienie od sztywnych regulacji dotyczących godzin dostępności nauczycieli w przedszkolach, szkołach i placówkach oraz innych jednostkach organizacyjnych. Zmiana ta również wejdzie w życie z dniem 1 września 2025 r. Natomiast część zmian postulowanych w ramach prac zespołu wymaga pogłębionej analizy w szerszym kontekście uwarunkowań systemowych i finansowych. Dlatego też w ramach zespołu kontynuowane są prace nad oczekiwanymi i koniecznymi zmianami pragmatyki zawodowej nauczycieli ukierunkowanymi na poprawę warunków pracy adekwatnie do wymagań i oczekiwań stawianych przed tą grupą zawodową. Kwestie ukształtowania nowego systemu wynagradzania nauczycieli, czasu pracy, warunków rozwoju zawodowego wyrażonego m. in. w zasadach awansu zawodowego i oceny pracy, wymagają kontynuacji prac koncepcyjnych i legislacyjnych. Po ostatecznym sfinalizowaniu aktualnie procedowanych zmian ustawowych podjęte zostaną kolejne działania mające na celu m.in. systemowe zagwarantowanie poziomu płac przez odniesienie do obiektywnych wskaźników makroekonomicznych. Kierunek tych zmian zostanie zaprojektowany odpowiednio do wniosków z prac komisji sejmowej zajmującej się aktualnie rozpatrzeniem obywatelskiego projektu „Godne płace i wysoki prestiż nauczycieli“. Jednocześnie uprzejmie wyjaśniam, że minister edukacji nie ma wpływu na procedowanie w Sejmie projektów ustaw. Zgodnie z art. 152 ust. 1 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 lipca 1992 r. (M.P. 2022 poz. 990 z późn. zm.) posiedzenia komisji odbywają się w terminach określonych przez samą komisję, jej prezydium lub przewodniczącego. Z wyrazami szacunku Z upoważnienia Ministra Edukacji Henryk Kiepura Sekretarz Stanu