Treść interpelacji
Interpelacja w sprawie konieczności reformy systemu poboru i budowania nowoczesnych Sił Zbrojnych RP w oparciu o raport "Polskie społeczeństwo z nowoczesnym wojskiem" oraz "Polski Segment B: Nieunikniona Rewolucja"
Interpelacja nr 10625
do ministra obrony narodowej
w sprawie konieczności reformy systemu poboru i budowania nowoczesnych Sił Zbrojnych RP w oparciu o raport "Polskie społeczeństwo z nowoczesnym wojskiem" oraz "Polski Segment B: Nieunikniona Rewolucja"
Zgłaszający: Jarosław Sachajko, Marek Jakubiak
Data wpływu: 30-06-2025
Szanowny Panie Ministrze,
Raporty Strategy&Future, w tym "Polskie społeczeństwo z nowoczesnym wojskiem – Raport o organizacji elastycznego i nowoczesnego systemu poboru powszechnego" autorstwa Marka Budzisza (czerwiec 2025) oraz "Polski Segment B: Nieunikniona Rewolucja" Alberta Świdzińskiego i Marka Stefana (czerwiec 2025), wzywają do głębokiej i pilnej reformy polskiego systemu obronności (omówienie raportów: https://www.youtube.com/watch?v=2fRZocK43Wk&t=3173s).
W obliczu dynamicznie zmieniającej się sytuacji geopolitycznej i wyzwań na wschodniej granicy, gdzie dynamika pola walki uległa rewolucyjnym zmianom, Polska musi radykalnie zmodernizować swoje podejście do bezpieczeństwa. Kluczowe jest zrozumienie, że współczesne konflikty opierają się na masowym wykorzystaniu tanich, lecz niezwykle skutecznych technologii podwójnego zastosowania , takich jak drony, które odpowiadają za 70-80% strat sprzętowych i osobowych Rosji na Ukrainie .
Dotychczasowe rozwiązania, skupione na drogim sprzęcie z "Segmentu A" , mający "zerowy wkład do gospodarki cywilnej", wydają się niewystarczające. Ignorowanie tych trendów i trwanie przy przestarzałych schematach biurokratycznych i mentalnych , gdzie "strach przed zużywaniem" sprzętu czy "indolencja i niezrozumienie rzeczywistości przez pasjonatów militariów" są powszechne, grozi, że Polska stanie się importerem cudzych technologii, zamiast liderem innowacji. Mamy unikalne "okno możliwości" , wynikające z ukraińskich doświadczeń w budowaniu "ekosystemu innowacji" wokół dronów. Inne państwa zachodnie, takie jak Wielka Brytania, Stany Zjednoczone czy Francja, już dostrzegają tę rewolucję i aktywnie inwestują w Segment B, uznając drony za "trzon nowoczesnej wojny" .
Zwracamy się również z prośbą o pilne zajęcie się przedstawionymi w raportach postulatami oraz udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania, które wskazują na kluczowe obszary wymagające natychmiastowej uwagi.
Dotyczące organizacji elastycznego i nowoczesnego systemu poboru powszechnego:
• Koncepcja "elastycznego i nowoczesnego systemu poboru powszechnego" jest nierozerwalnie związana z potrzebą głębokiej reformy Wojska Polskiego , by przestało być "silosem profesjonalistów" , a stało się integralną częścią społeczeństwa, zdolną do mobilizacji i wykorzystania pełnego potencjału narodu. Obecna hierarchiczna i sztywna struktura wojskowa często "nie nagradza inicjatywy ani myślenia innowacyjnego" , hamując adaptację do zmieniających się realiów pola walki. Ukraina, stojąc przed egzystencjalnym zagrożeniem, wykazała, że "zastrzyk spoza systemu" , czyli włączenie cywilów z wysokimi kwalifikacjami (programistów, inżynierów, informatyków, prawników), jest kluczowy dla innowacji i dźwigania wysiłku wojennego. Ich doświadczenia pokazały, że oddolne inicjatywy społeczne i crowdfunding mogą skutecznie finansować i rozwijać technologie, wypełniając luki, gdy państwowy system zamówień jest niewydolny. Dlatego postuluje się stworzenie "eksperymentalnych jednostek wojskowych" , np. batalionów lub brygad dronowych, które w szybkim, iteracyjnym cyklu będą testować nowe taktyki i technologie, rywalizując z tradycyjnymi jednostkami. Taki model, wzorowany na cyklach rozwoju oprogramowania czy praktykach SpaceX, jest niezbędny dla adaptacji do tempa zmian technologicznych. Jednostki te powinny mieć "budżetową autonomię" do zakupu i testowania sprzętu oraz być promowane w ramach "nowych regulaminów, że kto więcej zużywa, ten lepiej" , przełamując "strach przed zużywaniem" sprzętu, który obecnie ogranicza jego efektywne wykorzystanie.
W związku z powyższym uprzejmie proszę o odpowiedź na poniższe pytania:
1. W jaki sposób Ministerstwo Obrony Narodowej zamierza zorganizować "elastyczny i nowoczesny system poboru powszechnego" , aby zapewnić odpowiednią liczbę przeszkolonych rezerwistów, jednocześnie minimalizując obciążenia dla społeczeństwa i gospodarki? Czy planuje się wprowadzenie różnorodnych form służby, uwzględniających specjalistyczne umiejętności cywilów , a nie tylko tradycyjne przeszkolenie wojskowe?
2. Jakie konkretne kroki zostaną podjęte, aby zachęcić i włączyć obywateli o wysokich kwalifikacjach cywilnych (np. programistów, inżynierów, prawników, informatyków) do systemu obronnego, tak aby ich wiedza i doświadczenie były bezpośrednio wykorzystywane w wojsku i przemyśle obronnym, wzorem doświadczeń ukraińskich?
3. Czy Ministerstwo Obrony Narodowej zamierza stworzyć "eksperymentalne jednostki wojskowe" (np. bataliony lub brygady dronowe) , które w szybkim, iteracyjnym cyklu będą weryfikować nowe taktyki i technologie, rywalizując z tradycyjnymi jednostkami w symulowanych scenariuszach bojowych? Jakie byłyby zasady ich funkcjonowania i w jaki sposób byłyby finansowane?
4. Jakie rozwiązania prawne i organizacyjne zostaną wprowadzone, aby umożliwić "zastrzyk spoza systemu", czyli elastyczne i szybkie włączanie cywilów z kompetencjami do struktur obronnych, w tym do jednostek polowych, sztabów i centrów innowacji, bez biurokratycznych opóźnień?
5. Czy Ministerstwo Obrony Narodowej rozważy wprowadzenie mechanizmów premiujących inicjatywę i skuteczne wykorzystanie sprzętu, nawet kosztem jego zużycia, aby przełamać "strach przed zużywaniem" i zachęcić żołnierzy do eksperymentowania z tanimi technologiami podwójnego zastosowania?
6. W jaki sposób rząd zamierza wspierać oddolne inicjatywy społeczne i crowdfundingowe w zakresie rozwoju i pozyskiwania technologii Segmentu B (np. dronów), wzorem Ukrainy, gdzie w 2023 roku crowdfunding przekroczył 2 miliardy USD? Czy planuje się stworzenie platform do współpracy i wsparcia dla takich inicjatyw?