do ministra edukacji
w sprawie projektu ograniczenia finansowania edukacji domowej
Zgłaszający: Bartłomiej Wróblewski, Jan Krzysztof Ardanowski, Kazimierz Bogusław Choma, Anna Dąbrowska-Banaszek, Jan Michał Dziedziczak, Andrzej Gawron, Agnieszka Górska, Paweł Jabłoński, Fryderyk Sylwester Kapinos, Władysław Kurowski, Grzegorz Lorek, Dariusz Matecki, Andrzej Śliwka, Marek Wesoły, Agata Wojtyszek, Sławomir Zawiślak
Data wpływu: 30-06-2025
Szanowna Pani Minister!
W związku publikacją projektu rozporządzenia Ministra Edukacji z dnia 18 czerwca 2025 r. w sprawie sposobu podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych między jednostki samorządu terytorialnego w roku 2026 chciałbym zapytać o motywacje i okoliczności proponowanych drastycznych zmian w finansowaniu edukacji domowej. Zmiany naruszają konstytucyjne prawo rodziców do wychowania dzieci zgodnie z przekonaniami, a także w nieuzasadniony sposób dyskryminują rodziców i dzieci kształcące się w ramach edukacji domowej.
Z szacunkiem
Bartłomiej Wróblewski
w sprawie projektu ograniczenia finansowania edukacji domowej
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Henryk Kiepura
Warszawa, 22-07-2025
Szanowny Panie Marszałku,
składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Posłów na Sejm RP Pana Bartłomieja Wróblewskiego, Pana Jan Krzysztofa Ardanowskiego, Pana Kazimierza Bogusława Choma, Pani Anny Dąbrowskiej-Banaszek, Pana Jan Michała Dziedziczaka, Pana Andrzeja Gawrona, Pani Agnieszki Górskiej, Pana Pawła Jabłońskiego, Pana Fryderyka Sylwestera Kapinosa, Pana Władysława Kurowskiego, Pana Grzegorza Lorka, Pana Dariusza Mateckiego, Pana Andrzeja Śliwki, Pana Marka Wesołego, Pani Agaty Wojtyszek, Pana Sławomira Zawiślaka w sprawie projektu ograniczenia finansowania edukacji domowej.
Szanowni Państwo Posłowie,
Ad 1.-3.
Zasadność finansowania ucznia w edukacji domowej w niższej wysokości niż ucznia korzystającego z nauki w systemie klasowo-lekcyjnym wynika ze znacznie niższego kosztu kształcenia uczniów spełniających obowiązek szkolny poza szkołą. Szkoły ponoszą tylko niewielkie koszty związane z ich klasyfikacją oraz koszty związane z zapewnieniem ewentualnych dodatkowych zajęć. Zasadne zatem jest finansowanie uczniów spełniających obowiązek szkolny poza szkołą w niższej wysokości niż kwota przeznaczona na uczniów uczęszczających na zajęcia w szkołach. Nie można w tym przypadku mówić o naruszeniu zasady równości, ponieważ uczniowie spełniający obowiązek szkolny lub obowiązek nauki poza szkołą oraz ich rodzice znajdują się w innej sytuacji prawnej niż uczniowie uczęszczający do szkoły w formie stacjonarnej.
Nie należy traktować obniżenia kwoty potrzeb oświatowych na dzieci w edukacji domowej jako próby dyskredytacji tej formy kształcenia. Minister właściwy do spraw oświaty i wychowania koordynuje i realizuje politykę oświatową państwa, w szczególności poprzez tworzenie odpowiednich regulacji prawnych określających zasady spełniania obowiązku szkolnego i obowiązku nauki, uwzględniając różne możliwości spełniania tych obowiązków, a także podmioty odpowiedzialne za zapewnienie wszystkim dzieciom warunków realizacji obowiązku szkolnego i obowiązku nauki. Aktualnie obowiązujące przepisy zapewniają rodzicom pełne prawo decydowania o formie edukacji ich dzieci, w szczególności o formie spełniania obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki.
System finansowania edukacji, w tym tzw. edukacji domowej, został tak skonstruowany, aby w dużym stopniu uwzględniał koszty realizacji poszczególnych zadań oświatowych. Podział potrzeb oświatowych odbywa się zgodnie z corocznie ustalanym algorytmem. Algorytm powoduje, że środki potrzeb oświatowych naliczane na uczniów są zróżnicowane w zależności od wielu czynników, dla przykładu inna kwota jest naliczana jest na uczniów niepełnosprawnych, na uczniów w oddziałach sportowych, na uczniów w klasach terapeutycznych, na uczniów w dużych miastach, na uczniów na wsi itd. Koszty realizacji zadań oświatowych są bardzo różne i dlatego nie można naliczać środków w takiej samej wysokości na wszystkich uczniów. Koszt kształcenia uczniów jest w wielu sytuacjach warunkowany koniecznością spełnienia szczególnych wymogów wynikających z przepisów ustaw lub aktów wykonawczych, np. dla ucznia z autyzmem niezbędne jest zatrudnienie nauczyciela wspomagającego, który pracuje indywidualnie tylko z tym uczniem. Różnicowanie środków potrzeb oświatowych odbywa się corocznie w ramach prac nad projektem rozporządzenia na dany rok budżetowy. Takie założenie dostosowania naliczanych środków do kosztów realizacji zadań oświatowych (oprócz spełniania cech rozsądnego i sprawiedliwego podziału środków) spełnia tez wymóg zasady gospodarności środków publicznych wynikający z ustawy o finansach publicznych.
Ad 4.
Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. z 2025 r. poz. 439), samorządy nie przekazują dotacji na dzieci spełniające obowiązek rocznego przygotowania przedszkolnego, poza przedszkolem, oddziałem przedszkolnym w szkole podstawowej lub inną formą wychowania przedszkolnego w placówkach wychowania przedszkolnego prowadzonych przez inny podmiot niż jednostka samorządu terytorialnego. Nie ma więc podstaw do naliczania na to zadanie środków w ramach potrzeb oświatowych.
Ad 5.
Klasyfikacja budżetowa jednostek samorządu terytorialnego po stronie wydatków nie zawiera paragrafów umożliwiających wydzielenie kosztów dotyczących wsparcia dzieci w nauczaniu domowym w ramach sprawozdawczości finansowej.
W zakresie szkół niepublicznych z liczbą uczniów w edukacji domowej powyżej 96 przeanalizowano wydatki na podstawie danych SIO za 2024 rok. Z analizy wynika, że szkoły te wykazały 97 mln zł wydatków, w odniesieniu do 46 tys. uczniów (w tym 42 tys. uczniów w edukacji domowej). Dane dotyczące wydatków nie są dzielone na uczniów w edukacji domowej oraz uczniów nauczanych stacjonarnie. W ramach subwencji oświatowej na 2024 w zakresie tych szkół naliczono 448 mln zł. Oznacza to że kwota subwencji przewyższała wykazane wydatki o 351 mln zł.
Ad 6.
Raporty o nauczaniu domowym za rok szkolny 2024/2025, w tym:
zostały opublikowane na portalu dane.gov.pl.
Ad 7.
Raport o liczbie uczniów objętych nauczaniem domowym według stanu na 30.09.2024 r. w poszczególnych województwach i rodzajach szkół został przedstawiony w załączniku numer 1.
Ad 8.
Ministerstwo nie planuje zmian dotyczących funkcjonowania edukacji domowej w ramach wdrażanej od 2026 r. reformy oświaty Kompas Jutra.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Edukacji
Henryk Kiepura
Sekretarz Stanu