Interpelacja w sprawie wsparcia dla cyfryzacji i modernizacji systemów sprawozdawczych jednostek samorządu terytorialnego

Interpelacja w sprawie wsparcia dla cyfryzacji i modernizacji systemów sprawozdawczych jednostek samorządu terytorialnego Interpelacja nr 10404 do ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie wsparcia dla cyfryzacji i modernizacji systemów sprawozdawczych jednostek samorządu terytorialnego Zgłaszający: Bożena Lisowska Data wpływu: 18-06-2025 Szanowny Panie Ministrze, istotnym narzędziem transparentności i dialogu pomiędzy władzami samorządowymi a mieszkańcami są raporty o stanie gmin, powiatów i województw, które mają służyć nie tylko rozliczeniu działań władz, ale przede wszystkim umożliwiać obywatelom aktywny udział w życiu publicznym poprzez debatę i wyrażanie opinii na temat realizowanych polityk i inwestycji. Niestety w praktyce takie rozwiązanie nie spełnia swojej roli w pełni, raporty są często bardzo obszerne i zdominowane przez szczegółowe dane finansowe oraz techniczne opisy inwestycji, co utrudnia ich zrozumienie przeciętnemu mieszkańcowi. Wiele z raportów nie zawiera rzetelnej oceny problemów czy niepowodzeń, a zamiast tego skupia się na prezentacji sukcesów władz. Również obowiązujące procedury udziału obywateli w debacie nad raportami, np. wymóg zebrania dużej liczby podpisów, skutecznie ograniczają możliwość aktywnego udziału mieszkańców. Dodatkowo brak nowoczesnych, interaktywnych form udostępniania raportów oraz otwartych danych uniemożliwia szeroką analizę i kontrolę społeczną. W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania: 1. Czy ministerstwo planuje działania mające na celu ułatwienie mieszkańcom udziału w debatach nad raportami, w szczególności poprzez zniesienie lub obniżenie wymogów formalnych dotyczących zgłaszania wystąpień? 2. Czy resort rozważa wprowadzenie obowiązku przygotowywania przystępnych, skróconych wersji raportów, które byłyby zrozumiałe dla szerokiego odbiorcy? 3. Czy MSWiA planuje wdrożenie centralnej cyfrowej platformy umożliwiającej łatwy dostęp do raportów w formie interaktywnej oraz umożliwiającej mieszkańcom zgłaszanie uwag i postulatów? 4. Jakie działania przewidziane są w zakresie podnoszenia kompetencji urzędników samorządowych odpowiedzialnych za przygotowanie raportów, szczególnie w obszarze komunikacji z mieszkańcami i partycypacji społecznej? 5. Czy w ramach dostępnych środków, np. z Krajowego Planu Odbudowy, przewidziano wsparcie dla cyfryzacji i modernizacji systemów sprawozdawczych jednostek samorządu terytorialnego? Z poważaniem

Odpowiedź na interpelację w sprawie wsparcia dla cyfryzacji i modernizacji systemów sprawozdawczych jednostek samorządu terytorialnego Odpowiedź na interpelację nr 10404 w sprawie wsparcia dla cyfryzacji i modernizacji systemów sprawozdawczych jednostek samorządu terytorialnego Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Tomasz Szymański Warszawa, 11-07-2025 Szanowny Panie Marszałku, w odpowiedzi na interpelację numer 10404 Pani Poseł Bożeny Lisowskiej w sprawie wsparcia dla cyfryzacji i modernizacji systemów sprawozdawczych jednostek samorządu terytorialnego, uprzejmie przedstawiam poniższe informacje. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że art. 28aa ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym [1] regulujący kwestie raportu o stanie gminy, został wprowadzony przepisami ustawy z dnia 11 stycznia 2018 r. o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych [2] , która była przedłożeniem poselskim. Warto również zauważyć, że analogiczne uregulowania dotyczące raportu o stanie jednostki samorządu terytorialnego zostały wprowadzone do ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym [3] oraz ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa [4] . W uzasadnieniu poselskiego projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych wskazano ogólnie, że zmiany w ustawach samorządowych mają m.in. na celu zwiększenie udziału obywateli w procesie kontrolowania oraz funkcjonowania niektórych organów publicznych – władzy samorządowej, a także realnie przyczynią się do zapewnienia społeczności lokalnej większego udziału w funkcjonowaniu organów danej jednostki samorządu terytorialnego. Raport ma stanowić podsumowanie pracy organu wykonawczego w poprzednim roku kalendarzowym, a przedmiotem analizy mają być przede wszystkim polityki, programy i strategie, uchwały organu stanowiącego oraz budżet obywatelski. Organ stanowiący może jednak w drodze uchwały określić szczegółowe wymogi dotyczące raportu. Natomiast jeżeli rada gminy nie uchwali aktu precyzującego szczegółowe wymogi raportu o stanie gminy, wójt musi zastosować się wyłącznie do regulacji ustawowej. W związku z powyższym, z jednej strony nie ma więc przeciwwskazań, aby poszerzyć raport o inne elementy, natomiast z drugiej – należy mieć na uwadze fakt, że elementy raportu muszą mieścić się w dyspozycji ustawowej i obejmować podsumowanie działalności wójta. Celem przygotowania raportu jest uzyskanie dokładnego wglądu przez społeczność lokalną w sytuację gospodarczą i społeczną danej gminy. Rzetelnie sporządzony raport daje szansę na dokonanie analizy poziomu rozwoju danej jednostki samorządu na przestrzeni nie tylko roku, ale także kilku lat. W świetle powyższego nie wydaje się więc zasadne wprowadzenie obowiązku tworzenia skróconych wersji raportów, które mogłyby przedstawiać niepełny czy wybiórczy ogląd sytuacji. Wprowadzenie przedmiotowego raportu przyznaje także danej społeczności uprawnienie do udziału w debacie nad raportem określając jednocześnie zasady uczestniczenia w niej mieszkańców – wskazując m.in. tryb zgłoszenia czy liczbę mieszkańców mogących zabrać głos w debacie. W debacie nad raportem liczba mieszkańców zabierających głos wynosi nie więcej niż 15, chyba że rada postanowi o zwiększeniu tej liczby. Decyzja w powyższej sprawie powinna zapadać każdorazowo uchwałą rady, biorącą pod uwagę autentyczne zainteresowanie raportem i liczbę osób zgłaszających się do zabrania głosu z poparciem mieszkańców. Omawiany przepis prawa przyznał zatem mieszkańcom danej wspólnoty możliwość corocznej kontroli organu wykonawczego bezpośrednio podczas debaty nad raportem gminy lub za pośrednictwem właściwej rady gminy, która na podstawie raportu i wyników debaty wyraża w imieniu członków wspólnoty gminnej stanowisko odnośnie do raportu. Biorąc pod uwagę powyższe należy zauważyć, że do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) nie wpływały sygnały wyrażające niezadowolenie mieszkańców jednostek samorządu terytorialnego wynikające ze stosowania omawianych przepisów prawa. Natomiast odnosząc się do zagadnienia cyfryzacji i modernizacji systemów sprawozdawczych jednostek samorządu terytorialnego oraz wdrożenia centralnej cyfrowej i interaktywnej platformy dla mieszkańców informuję, że powyższe kwestie pozostają poza właściwością MSWiA. Za rozwój i wdrażanie polityki państwa w zakresie informatyzacji i telekomunikacji oraz prowadzenie cyfryzacji administracji publicznej odpowiada Ministerstwo Cyfryzacji. Natomiast podnoszenie kompetencji urzędników samorządowych pozostaje przede wszystkim w gestii ich pracodawców. Podkreślenia wymaga, że ustawodawca nałożył na jednostki samorządowe obowiązek uwzględnienia w planach finansowych tychże jednostek środków finansowych na podnoszenie wiedzy i kwalifikacji zawodowych [5] . Przedstawiając powyższe informuję, że MSWiA obecnie nie przewiduje przygotowania nowelizacji zarówno przepisów ustawy o samorządzie gminnym , jak i przepisów ustawy o samorządzie powiatowym i ustawy o samorządzie województwa – odnoszących się do raportu o stanie danej jednostki samorządu terytorialnego. Z poważaniem z up. Tomasz Szymański Sekretarz Stanu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] Dz. U. z 2024 r. poz. 1465, z późn. zm. [2] Dz. U. z 2018 r. poz. 130, z późn. zm. [3] Dz. U. z 2024 r. poz. 107, z późn. zm. [4] Dz. U. z 2025 r. poz. 581. [5] Art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1135).