Interpelacja w sprawie ograniczenia zakresu prawa do milczenia w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów jako przykładu nadregulacji względem dyrektywy ECN+

Interpelacja w sprawie ograniczenia zakresu prawa do milczenia w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów jako przykładu nadregulacji względem dyrektywy ECN+ Interpelacja nr 10209 do prezesa Rady Ministrów w sprawie ograniczenia zakresu prawa do milczenia w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów jako przykładu nadregulacji względem dyrektywy ECN+ Zgłaszający: Dariusz Matecki Data wpływu: 09-06-2025 Punkt 19 raportu Zespołu SprawdzaMY Rafała Brzoski ujawnia istotną nadregulację w ustawie z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. 2024 poz. 1616), która dotyczy implementacji dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1 (dyrektywa ECN+). Zgodnie z art. 8 tej dyrektywy organa ochrony konkurencji państw członkowskich mają prawo żądać informacji, jednak musi to być działanie proporcjonalne i nie może prowadzić do zmuszenia adresata do przyznania się do naruszenia art. 101 i 102 TFUE , a więc do tzw. samooskarżenia. Tymczasem znowelizowany art. 50 polskiej ustawy: rozszerza obowiązek udzielania informacji także na osoby fizyczne, osoby prawne i jednostki organizacyjne, które nie są przedsiębiorcami , wprowadza ograniczone prawo do milczenia , które dotyczy tylko sytuacji, gdyby udzielenie informacji groziło odpowiedzialnością karną dla pytanego lub jego osoby bliskiej. W praktyce oznacza to, że osoby fizyczne mogą zostać zmuszone do przekazywania informacji, które narażają je na odpowiedzialność administracyjną lub quasi-karną , mimo że dyrektywa ECN+ nie przewiduje takich ograniczeń. Tego rodzaju konstrukcja może: naruszać zasadę prawa do obrony i zakazu samooskarżenia , zwiększać represyjność postępowań przed prezesem UOKiK , prowadzić do odstraszającego efektu w odniesieniu do osób fizycznych uczestniczących w obrocie gospodarczym , generować niepewność prawną i ryzyko dyskryminacji w stosunku do przedsiębiorców działających w innych krajach Unii . W związku z powyższym kieruję następujące pytania: Dlaczego rząd zdecydował się rozszerzyć zakres obowiązku informacyjnego na osoby fizyczne niebędące przedsiębiorcami, mimo że nie wymaga tego dyrektywa ECN+? Czy dokonano analizy zgodności art. 50 ust. 4 ustawy z Kartą praw podstawowych UE oraz orzecznictwem TSUE w zakresie prawa do obrony i zakazu samooskarżenia? Czy przeprowadzono ocenę skutków regulacji wskazującą na potrzebę wyłączenia prawa do milczenia w sytuacjach innych niż zagrożenie odpowiedzialnością karną? Ilu obywateli (osób fizycznych) zostało objętych obowiązkiem informacyjnym na podstawie nowelizacji i w ilu przypadkach powołano się na prawo do milczenia? Czy rząd planuje zmianę przepisów w celu ich dostosowania do standardu unijnego i usunięcia nadmiarowych mechanizmów egzekwowania? Tego typu rozwiązania są wyrazem nadmiernego rygoryzmu legislacyjnego (gold-plating), który utrudnia funkcjonowanie podmiotów gospodarczych i narusza zasady równości oraz proporcjonalności przewidziane w prawie unijnym.